Azerbaycan free ebook management system www.kitablar.com www.kitablar.org ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Ebook Title: بولود قاراچورلونون شعرلریندن Ebook Author: بولود-سهند Ebook Translator: سهند قارداشليق، يولداشليق ، ادبي باريش سهنددن رستم علييفا بير مكتوب ياساق بير مزار بويوندا يئر سوراغيندا قوربانیمی‌ قبول‌ ائله‌ آراز! قورقود دده مه نيسگيللي سؤزلريم خاطره (21 - آذر خاطره‌سینه) گؤزلر قارا یازی شاعر بیر هامی، هامی بیر اووچو جئيران آيدينليق عاشقييم قالا ائشیگی دوشونمک بوز چیچگی آخير سوژه من‌ تبريز'دن‌ گلميشه‌م سهند بولوت قاراچورلو 1305 ده مراغا شهرينده آنادان اولدو. دوغوم گونونده ياغيشين ياغماسي باعث اولدي اتاسي اونون آديني ((بولوت)) قويسون، اما پهلوي رژيمينين ثبت احوال اداره سي بو آدي "نامانوس!" بيليب و اونون شناسنامه سين "بهلود" آديله وئرديلر. بولوت قاراچورلو پهلوي رژيمينين بوغونتوسوندا ((سازيمين سوزو)) آديندا شعر كتاب ايله ايراندا ياساق اولموش تورك ديلينين گوجونو بيرداها اثبات ائديب و آذربايجان ميللتينه چيراغ كيمي يول گوسترن اولدو. سهندين شعرلرينده انسانليق و بيرليك دالغالانير، اونون شعرلري وطن عشقي، آزادليق، ميللي حقلر، سئوگي و… ني ترنم ائدير. سهند آناديلينه و آذربايجانلي اولماقينا گووه نيردي و بو دوشونجه دن اوتور پهلوي دورونده خوش بيرگون گورمه دي و دائما مامورلارين طرفيندن اذيت اولوب و نظر آلتيندا ساخلانيردي، اما اونون اينامي و اوز وطنينه اولان عشقي بو فشارلارا استون گليب و اولاري مايوس ائديردي. سهند 1346نجي ايلين بهمن آييندا شهرياري گورمه ك اوچون تهرانا گئدير آمما شهريار كي بو ايللر دونيادان ال اوزوب و اوز ائويندن ائشيكه چيخميردي سهندي گورمك ايستمير دي. آمما شهرياري گورمك شوقي سهندي مجبور ائدير اوز آنا ديلينده بير شعر يازيب شهريارا گوندرسين،و بو مكتوب "سهنديه" اثرينين يارانماسينا باعث اولور. بو آزادايغا حسرت قالان دويغولو و دويوشجول شاعير 1358 نجي ايلين فروردين آيينين21نده دونيادان گئدير و اونون وطن عشقينه دويونن اوره گي دويونمه كدن دايانير و بوتون حق سئون انسانلاري ماتمه بورويور. اونون روحو شاد و يولو دواملي اولسون. قارداشليق، يولداشليق ، ادبي باريش من دئميرم اوستون نژاددانام من دئميرم ائللريم ائللردن باشدير منيم مسلكيمده ، منيم يولومدا ملت لر هاميسي دوستدور قارداشدير چاپماق ايسته ميرم من هئچ ميللتي نه ديلين، نه يوردون ،نه ده امگين تحقيرائله ميرم ،هده له ميرم كئچميشين، ايندي سين ، يا گله جگين من آييرميرام، آيري سالميرام قارداشي قارداشدان ، آروادي ـ اردن آناني بالادان، اتي ديرناقدان اوره گي ـ اوره كدن، قانادي پردن پوزماق ايسته ميرم من بيرليكلري انسانليق بيرليگي ايده آليم دير قارداشليق، يولداشليق ، ادبي باريش دونيادا ان بويوك آرزولاريمدير آنجاق بيرسوزوم وار، من ده انسانام ديليم وار،خلقيم وار،يوردوم يووام وار يئردن چيخماميشام گوبه لك كيمي آدامام،حقيم وار،ائليم اوبام وار قول يارانماميشام،ياراناندا من هئچ كسه اولمارام ،نه قول،نه اسير قورتولوش عصريدير انسانا بو عصر اسير اولانلاردا بوخوون كسي سهنددن رستم علييفا بير مكتوب داغووي گورمه ييم رستم قارداشيم دار گونده غريبه داديما دوردون دوغما وطنيمده، دوغما ائليمده مني غريب گوروب حاليمي سوردون بير عومور درديمي گيزلي ساخلاديم اودلانديم، آلووم اوزومو ياخدي اودوما سو سپه ن اولمادي بيرجه گوزلريمين ياشي ايچيمه آخدي حكيمسيز، قايغيسيز، داوا- درمان سيز سيمله دي، سومويه ايشله دي يارام اوزومه باغلاندي بوتون قاپيلار اوزومدن ال اوزدوم كسيلدي چارام چوخلار باشيم اوسته گلدي، سووشدو لاكين احواليمي سوران اولمادي درديمي، يانغيمي سوران چوخ اولدو آنجاق، يانيخمادي گوزو دولملدي نه بيليم ((لازمي ملاحظه لر)) يالنيز قورخوتمادي سني قارداشيم ائليمين امگي حلالين اولسون باخديم غيرتووه اوجالدي باشيم اوره كله دينله دين قارداش غميني اوره كدن باغلاندين غمه كدره باغيردين، هويكوردون، آبدالا دوندون جار چكدين، چوو سالدين بوتون ائللره سنله قانادلاشدي شعريم، الهاميم آخدي خياليمين قاينار چشمه سي سنينله سسلندي بوغولموش سسيم ياييلدي قلبيمين آهي، ناله سي ائللر خبر تاپدي حاليمدان منيم بير داها درديميز ديللره دوشدو اوره ك ناله لريم اوره ك شعرلريم تيتره تدي اونلارجا شاعر اوره گين قارالميش اودوموز كوزردي يئنه قيزديردي خالقيمين آرزي چولمگين ياساق طالئعيمه سن باخ دوشونجه لريم ياساق دويغولاريم ياساق كئچميشدن سوز آچماغيم ياساق گله جكدن دانيشماغيم ياساق آتا- بابامين آدين چكمه ييم ياساق! بيليرسن؟ آنادان دوغولاندان بئله اؤزوم بيلمه يه بيلمه يه ديل آچيب دانيشديغيم ديلده دانيشماغيم دا ياساق ايميش، ياساق بير مزار بويوندا يئر سوراغيندا سهندي‌ دومان‌ آليب‌، ياشيل‌ دونو ساراليب‌. بوردا بير غريب اؤلوب‌، اؤلوسو يئرده‌ قاليب‌. من‌ يارانان‌ گوندن‌ دردلي‌ يارانديم‌، «واي‌ ننه‌» چاغيرار بيزده‌ دردليلر. آغلاديم‌، قيشقيرديم‌، باغيرديرم‌ ـ سانديم‌، آنا وطنيم‌ وار، قايغي‌ چكر. سن‌ دئمه‌ ازلدن‌ يتيم‌ميشم‌ من‌، آنا يورددان‌، آنا وطندن‌ ساري‌. بونو گيزله‌ميشدي‌ هاميلار مندن‌، حاق‌ قارقيسين‌ اينسان‌ آلدادانلاري‌. ائله‌ده‌ قايغيسيز، السيز، آياقسيز، توللانديم‌ حياتين‌ بورقانلارينا بالتاسيز، ناجاقسيز، داياناجاقسيز، آتيلديم‌ طالعين‌ عومّانلارينا. ايليشه‌ ـ ايليشه‌ ايليشيملره‌، سيريمسه‌ديم‌، بويا ـ باشا يئتيشديم‌. يانغينلارا آتيلسام‌ دا مين‌ كره‌، يانيب‌ كول‌ اولماديم‌، قايناديم‌ ـ پيشديم‌. آز ـ ماز گؤز ـ قولاغيم‌ آچيلان‌ زامان‌، گؤردوم‌ هاميلارين‌ آدي‌ ـ ساني‌ وار. بير منيم‌ آديما دئييرلر جيرتدان‌، هر كسين‌ ائل‌ ـ گونو، دودماني‌ وار. بو دردن‌، بو غمدن‌ يانديم‌، آليشديم‌، حسرتيم‌ داغلاري‌ ـ داشي‌ يانديردي‌. كول‌ ـ اولوبان‌ تورپاقلارا قاريشديم‌، آلووم‌ قورونو، ياشي‌ يانديردي‌. من‌ ده‌ مجنون‌ كيمي‌ دوشدوم‌ چؤللره‌، لئيلام‌ ايسه‌ يوردوم‌، وطنيم‌ اولدو. چوخ‌ دولانديم‌، باش‌ اوزاتديم‌، هر يئره‌، آياقلاريم‌ قابار چالدي‌، يورولدو. سحر ـ آخشام‌ يوللار اوسته‌ دايانديم‌، گلندن‌ ـ گئدندن‌ خبر سوروشدوم‌، سوراق‌ آلانماديم‌، آنجاق‌، بوشانديم‌، گئت‌ ـ گئده‌ حسرته‌، غمه‌ يانديم‌. بير گون‌ بير قوجايا توش‌ گلديم‌، سوردوم‌، گؤردوم‌ گيزلي‌ ـ گيزلي‌ منه‌ گؤز ووردو. وارديم‌، خلوت‌ يئره‌، يولوندا دوردوم‌، اليمه‌ كؤهنه‌ بير كيتاب‌ قيسديردي‌. اوخودوم‌، ديرچلديم‌، آياغا قالخديم‌، شيمشك‌ اولوب‌ چاخديم‌، وولكانا دؤندوم‌. بولود تك‌ كيشنه‌ديم‌، سئل‌ اولوب‌ آخديم‌، كؤكسو داغ‌دالغالي‌ عومّانا دؤندوم‌. وارليغيمي‌ دانان‌ قلبه‌زنلرله‌، يامان‌ ياخالاشديم‌، يامان‌ ووروشدوم‌. يالان‌ ـ پالانلارين‌ تاپشيرديم‌ يئله‌، حاقسيزليغا قارشي‌ يامان‌ ووروشدوم‌. اورك‌ سؤزلريمي‌، حاق‌ سؤزلريمي‌، قايا كيمي‌ دوشمان‌ كؤكسونه‌ ووردوم‌. غصبكارا جومرد بابالار كيمي‌، گاه‌ قان‌ قوسدوروبان‌، گاه‌ قان‌ اوتدوردوم‌ اليمدن‌ زينهارا، زارا گلنلر، كؤپك‌ كوشگورتدولر، ايت‌ بوراخديلار. حاق‌ سؤزومه‌ جاواب‌ وئره‌نميه‌نلر، قددره‌ قوللانيب‌، قمه‌ تاخديلار. گوجوم‌ گوجلرينه‌ چاتانماديقدا، هر طرفدن‌ مني‌ دؤوره‌له‌ديلر. سونگونو بؤيرومه‌ سانجيب‌ آديما وطنسيز دئديلر، نه‌لر دئديلر!... يئنه‌ داغلار كيمي‌ دوردوم‌، دايانديم‌، نه‌ چكينديم‌، نه‌ ده‌ سؤزومو چاشديم‌. محكمه‌لريني‌ اگلنجه‌ سانديم‌، دنيز كيمي‌ جوشدوم‌، كوكره‌ديم‌، داشديم‌. آياغي‌ كونده‌لي‌، قوللاري‌ باغلي‌، سسيمي‌ اوجالتديم‌، آچديم‌ ديليمي‌. اورگي‌ غوبارلي‌، سينه‌سي‌ داغلي‌، دئديم‌، هر درديمي‌، هر نيسگيليمي‌. ائي‌ عيرق‌ افسانه‌سيني‌ اوزه‌ چكنلر، روحونوزو شئيطان‌ چوشلاييب‌ بوتون‌. قارداش‌ قيرغيني‌نا توخوم‌ اكنلر، اكديگينيزه‌ پئشمان‌ اولارسيز بير گون‌. بير پارا سؤزو چوخ‌ اوزه‌ چكمه‌يين‌، بوش‌ سانمايين‌ بئله‌ چوخدا مئيداني‌، قيپچينين‌، بو قدر سوخمايين‌ گؤزه‌، آنانيزدان‌ قالان‌ كيرلي‌ توماني‌. كاش‌ بو «تميز نژاد»، «پاك‌ قان‌»لاريزلا، هيتلرين‌ ديرناغي‌ اولابيلئيديز. خام‌ خياللار، گولونج‌ يالانلاريزلا، قوبلزلردن‌ عيبرت‌ آلا بيلئيديز! گئدئيديز برلينه‌ يادا لوندونا، اوستون‌ نژادلارين‌ گؤرئيديز حالين‌. بلكه‌ سيغينايديز اينسان‌ قوينونا سونون‌ دوشونئيديز بوش‌ خياللارين‌. گؤرئيديز مئيدانا چوخ‌ گئج‌ گليبسيز، معركه‌ ييغيشيب‌، اويون‌ قورتولوب‌ بوش‌ يئره‌ چاپيبان‌ آت‌ چرله‌ديبسيز گلين‌ اركك‌ چيخيب‌، توي‌ باطيل‌ اولوب‌. گؤرئيديز خالقلار قالخيب‌ آياغا، وارليغين‌، منليگين‌ آختارير سين‌ ـ سين‌. كيمسه‌ نه‌ نؤكردير، نه‌ ده‌ كي‌، آقا، نه‌ ايستر ازيلسين‌، نه‌ ده‌ كي‌، ازسين‌. تاريخ‌ كدرلنمز گوزگويه‌ بنزر، اوندا گؤرمك‌ اولار، اگريني‌ ـ دوزو. بير مصلحتيم‌ وار، دينله‌سز اگر، بو آينادا گؤرون‌ اؤز اؤزونوزو. ظن‌ ائتمه‌يين‌ يئنه‌ قلم‌ سيزده‌دير، سيزلره‌ مخصوصدور كيتابخانالار. آغي‌ ـ قارا يازماق‌ الينيزده‌دير، يوخ‌!... بو گون‌ ميليونلار باشا دوشن‌ وار. ديرشه‌ بيلسه‌ده‌ كيم‌ حقيقتله‌، خالقي‌ آلدادانمير، اؤزو آلدانير. ديزه‌ چوكدورولسه‌ ميليون‌ قاليله‌، يئنه‌ يئر دولانير، يئنه‌ فيرلانير. چوخ‌ ياخشي‌ بيليرسيز فيريلداقچيلار، من‌ نه‌ وطنسيزم‌، نه‌ ده‌ گؤبه‌لك‌. دوغما دياريم‌ وار، بؤيوك‌ ائليم‌ وار، منيمدير هم‌ كئچميش‌، هم‌ ده‌ گله‌جك‌. منه‌ نه‌ عيرق‌، نه‌ ده‌ بابا يونتايين‌، اؤزوم‌، اؤز كؤكومو ياخشي‌ تانيرام‌. گئدين‌ اؤزونوزه‌ «بابا» آرايين‌، سيزين‌ يئرينيزه‌ من‌ اوتانيرام‌. قاطيرينيز چوخدا باش‌ آپارماسين‌، قودورمايين‌ بئش‌ گون‌ يايان‌ اولموشام‌. مني‌ چوخ‌ دا بئله‌ حقير سانمايين‌، ايگنه‌مي‌ يئينه‌ قيييق‌ قوسدورام‌. خاما باغلاميشام‌ قير آتي‌ هله‌، بير گون‌ بوتون‌ مينيب‌ اويناداجاغام‌. ائل‌ ـ اولوسونوزا ساليب‌ ولوله‌، سيزه‌ قان‌ قوسدوروب‌، قان‌ آلاجاغام‌. بئش‌ گونلوك‌ بگليگي‌ بگليك‌ سانمايين‌، ايشين‌ داليسيني‌ دوشونون‌، دويون‌. بوش‌ يئره‌ اؤيونوب‌ خوروزلانمايين‌، دالي‌ گونونوزه‌ بير كؤرپو قويون‌. بير آن‌ زنجيرلري‌ آچين‌ ديليمدن‌، بو ديل‌ ميليونلارين‌ آنا ديليدير. قورخون‌ غضبيمدن‌، قورخون‌ كينيمدن‌، ساغالمايان‌ يارام‌ ديل‌ نيسكيليدير. مين‌ ايل‌ قاباق‌ بابام‌ قازان‌ دئميشكن‌: بوتون‌ سيزين‌ اولسون‌ تورپاغيم‌، داشيم‌. تالاديقلارينيزي‌ آلميرام‌ سيزدن‌، قويون‌ آنام‌ ايله‌ بير قوجاقلاشيم‌. يانيلمايين‌ اگر يالوارديم‌ سيزه‌، آنام‌ آياق‌ آلتدا قالماماق‌ اوچون‌. آنا، موقّدسدير ازلدن‌ بيزه‌، قييماريق‌ آياقلار آلتينا دوشسون‌. نامردلر زينهارا گلدي‌ اليمدن‌، چارميخا چكديلر مني‌ هر ياندان‌. قنّارايا آسلاديلار ديليمدن‌، ياتاغيم‌ قورو يئر، اوتاغيم‌ زيندان‌. ايچيمده‌ بوغولان‌ قيشقيريق‌ سسيم‌، دمير مييله‌لري‌ تيترتدي‌ يالنيز. تك‌ باشيما آرتيق‌ نه‌ جوشوب‌، داشيم‌، اولدوزسوز يارانيب‌ زاواللي‌ يالقيز. نه‌ قدر باغيرديم‌، هاراي‌ قوپارديم‌، بوشلوقلاردا ايتدي‌ آنجاق‌ هاراييم‌. دمير زنجيرلري‌ چئينه‌ديم‌، دارتديم‌، داديما چاتمادي‌ هاوادارلاريم‌. كيريديم‌، آغاردي‌ ساققاليم‌، ساچيم‌ قاپيني‌ آچديلار، دئديلر، ايتيل‌! بيلمه‌ديم‌ هايانا اوز قويوب‌ قاچيم‌، اومودسوز، آرزي‌سيز، يئر ـ يوردسوز، سفيل‌. يئنه‌ده‌ اوز قويدوم‌ داغلارا ساري‌، بلكه‌ دالداناجاق‌ آرايا بيلم‌. بلكه‌ تاپا بيلم‌ آنام‌ دياري‌، قوينونا سيغينيب‌ بير آز دينجلم‌. يورولدوم‌ ـ خورد دوشدوم‌، گئتديم‌ اويقويا، دربه‌در گزمكدن‌ آخير اوسانديم‌. اپريميش‌ بير قاري‌ گلدي‌ يوخوما، ديسكينديم‌، خوفلانديم‌، ايسكلت‌ سانديم‌. باشيما ال‌ چكدي‌ قورخوم‌ تؤكولدو، خوش‌ باخيشلاريندان‌ گؤردوم‌ تانيشدي‌. مهريبان‌ ـ مهريبان‌ اوزومه‌ گولدو، دؤندو ديله‌ گلدي‌، منله‌ دانيشدي‌: قورخما، عزيز بالام‌! گزديگين‌ منم‌، اپريميش‌ اولسام‌ دا، گل‌، قوجاقلاشاق‌. هامان‌ آختارديغين‌ آنا وطنم‌، آنا اؤلوسوندن‌ چكينمز اوشاق‌. بيليرم‌ درديوي‌، هر نيسگيليوي‌، دولانيم‌ باشووا، دؤنوم‌ گؤزووه‌. دانيش‌، قوي‌، دينله‌ييم‌ دردلي‌ ديليوي‌ جانيم‌ قوربان‌ اولسون‌ شيرين‌ سؤزووه‌! سؤيله‌ديم‌، يوخ‌ آنا! سن‌ دانيش‌گيلن‌، سؤيله‌، نه‌ اولوب‌ بو گونه‌ دوشوبسن‌؟ دانيش‌ طالعيندن‌، دانيش‌ گونوندن‌ دانيش‌ يازيق‌ آنا، زاواللي‌ وطن‌. قورو كلّه‌ده‌كي‌ گؤز يئرلريندن‌، باخديم‌، داملا ـ داملا ياش‌ دامجيلادي‌. لاكين‌ كلمه‌ وئريب‌ آلمادي‌ اصلا، ايچيم‌ آلوو چكدي‌، اورگيم‌ ياندي‌. اتگين‌ آختارديم‌ اله‌ گلمه‌دي‌، يالوارديم‌، آسلانديم‌ سوموكلريندن‌. آنا اورگي‌ ايدي‌، دؤزه‌ بيلمه‌دي‌، آخير ديله‌ گلدي‌، دانيشدي‌ منلن‌. دينله‌، دردلي‌ بالام‌، درديمي‌ دينله‌، درد اهلي‌ آرتيق‌ درد چكمگه‌ نه‌ وار؟ گل‌، بير ـ بير تانيش‌ اول‌ كدرلريمله‌، دردين‌ دولو گرك‌، دئميش‌ آتالار. گوناهكار توتورسان‌ گئت‌ توت‌ هر كسي‌، آنجاق‌، او گوندن‌ كي‌، اسير توتولدوم‌، بويوندوروق‌ آلتدا قارا مال‌ كيمي‌، يئر شوملاديم‌، هولالارا قوشولدوم‌. يارالي‌ چيگنيمله‌ چمنلر سؤكدوم‌ تارلالار بيتيرديم‌ چاييرليقلاردان‌. گئجه‌لر آج‌ قالديم‌، گونوز تر تؤكدوم‌، ديزيمين‌ طاقتي‌ توكنن‌ زامان‌. دؤندولر اتليگه‌ كسديلر مني‌ قوشا چاتما قوروب‌ تونقال‌ ياپديلار. چاغيرديلار بوتون‌ يولدان‌ اؤته‌ني‌ دريمي‌ سويدولار، شيشه‌ تاخديلار. دؤوره‌لنديم‌، شولن‌ بورياني‌ تكين‌، هر كاباب‌ ايگينه‌ ييغيشيب‌ گلن‌، پيچاغين‌ چيخاريب‌، چكدي‌ قمه‌سين‌، بير پارچا سييريب‌ كسدي‌ اتيمدن‌. ياراماز اوغوللار ياريماسينالار، چوخ‌ قافاسيز چيخدي‌ سون‌ بابالارين‌. يورد وئريب‌ قوللوغو ساتين‌ آلديلار، الدن‌ گئتدي‌ بوتون‌ وارليغيم‌، واريم‌. دؤنرگه‌ دولاندي‌، اوجاغيم‌ سؤندو، دوغما يوردوم‌ دوغراق‌ دوغراق‌ دوغراندي‌. قارقالار قارتالا، لاچينا دؤندو، قارتال‌ قوزغون‌ اولدو، قوش‌ قارقالاندي‌. اتيم‌ يئييلسه‌ده‌، نئيلك‌، يئييلسين‌، چاليش‌ خاطيره‌مي‌ عزيزله‌، ساخلا. قويما باري‌ مزاريم‌ اولا ايتگين‌، ييغ‌ سوموكلريمي‌، بير يئر تاپ‌، قويلا. بيزده‌ آنا حقّي‌ تانري‌ حقّيدير مگر وصيتين‌ اونوتماق‌ اولار؟ آنا تاپشيريغين‌ يئرينه‌ يئتير، مرد ايگيت‌ بورج‌ اوسته‌ جانيني‌ قويار. آنانين‌ هر سؤزون‌، هر وصيتين‌، حلال‌ سود امنلر اونودا بيلمز. يورومك‌ نه‌ قدر اولسا دا چتين‌، مرد ايگيت‌ يولوندان‌ اوز دؤندرنمز. او قورخونج‌ رؤيادان‌ آييلان‌ گوندن‌، نه‌ گئجه‌م‌ قاليبدير، نه‌ده‌ گوندوزوم‌. يالنيز بير سئودانين‌ دالينجايام‌ من‌، قورو سوموك‌ گزير هر يئرده‌ گؤزوم‌. جان‌ آتيب‌، آختاريب‌ يورددان‌، يووادان‌ آنجاق‌ بير تورباجيق‌ سوموك‌ ييغميشام‌. گزيب‌ دولانيرام‌، سفيل‌، سرگردان‌، هارادا قويلايام‌، هاردا باسديرام‌. بو گئنيش‌ دونيادا ارلر، يارانلار، هر يئر باشدان‌ ـ باشا قاپسانميش‌ بوتون‌. اي‌ وطن‌ داشيني‌ دؤشه‌ وورانلار، مزاردا تاپيلمير وطنيم‌ اوچون‌. من‌ كي‌ بير وطنسيز، يوردسوز شاعيرم‌، بير عؤموردور سيتقاييب‌ اينله‌ييرم‌. كيمسه‌دن‌ نه‌ قان‌، نه‌ دييه‌ت‌ ايسترم‌ بير مزار بويوندا يئر ديله‌ييرم‌. يوردومو ـ يووامي‌ باسيب‌ آلانلار، فقط‌ نئچه‌ قاريش‌ يئر وئرين‌ منه‌. بوتون‌ سيزين‌ اولسون‌ بو اؤلكه‌ ـ ديار بير مزار قاييريم‌ آنام‌ وطنه‌. قوربانیمی‌ قبول‌ ائله‌ آراز! دوشنبه، ۹ شهريور ۱۳۸۳ قوربانیمی‌ قبول‌ ائله‌ آراز - "۹ آرسلان(شهريور) ۱۳۴۷" صمد بهرنگی‌نین واختسیز اؤلومو مناسبتی ایله قوربانیمی‌ قبول‌ ائله‌ آراز! صمد! نه‌ یازیم‌ صمد؟! دنلی‌ خرمنیمین‌ یانماسین‌ یازیم‌؟ سرین‌ سو کوزه‌مین‌ جالانماسین‌ یازیم‌؟ داغلی‌ سینه‌مین‌ آلوولانماسین‌ یازیم‌؟ من‌ سنه‌ نه‌ یازیم‌ صمد؟ حسرتیمی‌ کیم‌ یاخاجاق‌؟ گؤز یاشیما کیم‌ باخاجاق‌؟ آراز؟.. یئنه ده‌ آخاجاق‌! صمـــد! کیمی‌ چاغیریم‌؟ نه‌ قده ر باغیریم‌؟ صمه‌........ـد! سؤیله‌ منه‌، سؤیله‌ آراز! نه‌دن‌ بیزله‌ اولدون‌ بئیله‌ آراز؟ کسدین‌ ایکی‌ قارداش‌ آراسین‌، آلدین‌ موغانین‌ ساراسین‌، بوغدون‌ ائلیمین‌ دَيرلی‌ بالاسین‌! بسدیر! بس‌.........دیر!. قوربانیمی‌ قبول‌ ائله‌ آراز! قورقود دده مه نيسگيللي سؤزلريم گئجه دير، عالمه چؤكوب قارانليق اوفوقلر تاپدانيب٬ يئره يامانيب هر يان، قوو وورورسان قولاق توتولور فيكير ده، دويغو دا، دونوب دايانيب آي كوسوب٬ اوز قويوب زؤهره يه ساري گونش يولوب٬ توكوب زرلي ساچلارين ظولمت بايراق آچيب يئرين اوزونده دَييشيب عالمين قايدا- قرارين بير چاققال دا هورمور، قورد دا اولامير بايقوشلار دا باشين چكيب قينينا اؤلوم قاناد گريب يئرين اوزونه هر شئي شوبهه له نير وار اولدوغونا كؤوشني بوروين سوكوت اليندن سوكوت جانا دويور، فريادا گلير داريخيب هؤوكوروب هاراي چكيرم دره لر ديسكينيب، داغلار ترپه نير: - اولدوزلو گؤيلره – آيلي گؤيلره قوزقون كيمي قاناد گره ن بولودلار! دومانلار ايچيندن، چنلر ايچيندن جانيخميش بير اينسان سيزي هارايلار! اهريمنلر، دوزاق قوروب يولومدا قورخورام- قورخورام من قارانليقدان! ديشين شاققيلدادير، بره لدير گؤزون هر كولون ديبيندن، منه بير شئيطان گونشي سالسا دا گئجه قويويا يئنه ده گؤيلرده، اولدوز وار، آي وار دئيرلر گئجه لر يولدان آزانلار اولدوزلارا باخيب، يولونو تاپار چكيلين، چكيلين، چكيلين آمان! عؤمرومون گؤيوندن چكيلين بير آن! قويون ايشيق سالسين يوللاريما آي يولومو سوروشوم من اولدوزلاردان اولدوزلار، اولدوزلار، آمان اولدوزلار ندن گؤز باسماييب پاريلداشميرسيز؟ هارداسيز؟ هارادا ايتيب باتيبسيز؟ نييه ساكيت- ساكيت پيچيلداشميرسيز؟ يوخسا باتلاقليغا باتيبدي ((بهرام))؟ ((كئيوانين)) غوصصه دن بوكولوب بئلي؟ ((اولكرين)) سالخيمي پوسگوندن دوشوب؟ ((زؤهره)) نين سازينين قيريليب تئلي؟ سانكي بولوتلار دا يوخويا باتيب بختيمدن گؤيده بير شيمشك ده شاخماز! بوستانچي بابا دا باش آتيب ياتيب چاخماغيني چالماز، فنارين ياخماز! اولدوزلار اوزاقدير، سمالار درين اينسانا يئردندير وارسا هر هاراي يوز بئله باغيرسام، سيتقاسام دا من يولونو ديَيشمز گونش، اولدوز، آي هله ليك بو منم، بو دا قارانليق گؤزلريم بره لير قارا ظولمته باشين قارانليغا دؤيور باخيشيم بلكه بير يول آچا نورانييته آنجاق هر گئجه نين دالي گوندوزدور هر بير فلاكتين قورتولوشو وار حياتين يوللاري دره- تپه دير هر يئنيشين ايسه، بير يوققوشو وار اوره ك چوخ دردله نير، گؤز چوخ ياشارير لاكين حيات بوتون درد-و غم دئييل بو آجي گونلرين، شيريني ده وار عؤمور تك توي دئييل، تك ماتم دئييل هر دردين داواسين آختارماق گره ك نه چيخار ييخيليب زاريلداماقدان؟ تلاشسيز قوللارين قوووتي اولماز يول گئتمه سه٬ چاتماز مقصده اينسان سحري آختاران گئجه دن قورخماز آليرام اليمه تلاش عصاسين اگر گؤيدن يئره قطران ياغسا دا اوزوب گئچمه لىيم ظولمت درياسين اوميد هر نه قده ر ضعيف اولسا دا بوتون دويونلري بوشالدار، آچار اوميد بير قيغيلجيم، بير قور اولسا دا تونقاللار يانديرار، آلوولار ساچار يئنه باغيريرام، هاراي سسيمدن دره لر ديلله نير، داغلار سسله نير يئر- گؤي فرياديمدان زينهارا گلير قايالار ديسكينير، داشلار ترپه نير سانكي بير ايشارتي گؤز وورور منه اوزاقدا جانسيز بير ايشيق پارالايير ائله بيل گئجه نين او دويا بيلير يا دا قارانليغين باغري چاتلايير ايشيقدان اوزانان ضعيف شوعالار باغلانير كؤنلومه قيزيل بير ساپ تك مني ده اؤزويله چكير آپارير او بير يوماق كيمي، سريتله نرك قاپي- پنجره سيز بير آبيده ده هانسي نييازلي ال بير شام يانديرميش مؤحتاج بير كؤنولون بوش ايلتيجاسي بو سؤنوك اوجاغي ايشيقلانديرميش بوردا كيم وار منه يول نيشان وئره؟ بير برباد بنادير، بير قورتارميش شام بو شام چكر اولسا سون نفسلرين موطلق قارانليقدا، بوغولاجاغام هيسلي تاخچالاردا، ساخسي پوسوزلر اوستونه قات با قات توز- تورپاق قونوب ياخيلان شاملارين ايستي گؤز ياشي تؤكولوب، هر ياندا لاي با لاي دولوب بوردا بوز باغلاييب٬ دونوبدور داشا حاجتلي گؤزلرين تؤكدويو ياشلار باغلي دويونلري آچانماسا دا منيم گئجه مي كي ايشقلانديرار توزلو پوسوزلري پيىله دولدوروب يانديريرام، شامين سون شؤعله سينه بير آندا آبيده چيراغبان اولور سؤندويو شاملارين، گودازه سيله ايشيق قارانليغي قووور ائشييه گؤرونور بير سككيز بوجاقلي بنا اؤنومو قورودير(؟) مرموز بير جذبه كؤنول مفتون اولور باخديقجان اونا! تاخچالاردا ييغيم- ييغيم كار- كاغاذ جيليدلي- جيليدسيز، كؤهنه كيتابلار باسيليب باشينا تورپاق اله ييب زامانلاردان اسيب گلن روزگار ساوادسيز، يازيسيز٬ ساده ائللرده قديملردن قالان بير عادت ده وار او هر جور كيتابا، هر جور باسقىيا ندنسه موقددس گؤزويله باخار اونا حؤرمتلىدير هر يازي، هر خط نه يانديرماق اولار، نه آتماق اولار ((شؤبهه لي اللردن)) ائحتيراز دئيه قاچيردار مسجيده، اوجاغا قويار اونا گؤره ده بو بئيغوله لرده بعضن دوغرودان دا آبيده لر وار اينسان دويغوسونون خزانه لرين بو ويرانه لردن، آختارماق اولار گاهدان دا گؤرورسن بير موجاويرين فاجيعه قوپارار زييانكار الي آنلاماز- آنلايار يئر قازار٬ قويلار كار- كاغذ قاريشيق، بو اينجىلري ايچيمده درين بير آختاريش حيسسي ((كيتابلاري آختار)) دئيه- باغيرير! ائله بيل گؤرونمز بير سس، بير نيدا تاخچانين ايچيندن مني چاغيرير كيتابلاري بير- بير آچيب باخيرام جور به جور قورآن دير آنجاق چوخوسو بير آن نفسيمي دالي قايتارير قالخان توز- تورپاغين آجي قوخوسو بو دا، مئشين جيليد٬ قالين بير بياض دئيه سن، كؤهنه بير ال يازماسىدير بوز وراقلارينا قونان لكه لر تك توز- تورپاق دئييل، زامان پاسيدير توستولو پوسوزون دار ايشيغيندا آچيرام قارشيما كؤهنه بياضي بورنومدا كيفسه ميش كاغذين اييي گؤزومو اوخشايير گؤزه ل بير يازي گؤزوم دولانديقجا وراقلاريندا بياضدان بير قاپي آچيلير منه قاپيدا سانكي بير آت باغلانيبدير مني آپاراجاق باشقا عالمه خياليم سيچرايير آتين بئلينه باخيشلاريم جيلوو، گؤزلريم يوين يورتورام كئچميشين درينلرينه چاپاراق چيخيرام زامان قئيديندن گونلر، آيلار، ايللر دالي قاييدير قالخير مزاريندان اولو بابالار قاريجيق آنالار قوللارين آچير مني قارشيلايير ائللر- اوبالار آدامي تانييان يئرده قورد يئسين هاميسي بير به بير اوزومدن اؤپور اوروز)) پيچيلدايير ((دلي دوندار((ا)): " بيلمم نئچه مينجي نوه سييم من" آذرلر يوردونون شن دوزلرينده آلاجا سئيوانلار يئنه قورولور شرفيمه بؤيوك قوناقليق اولور دوه لر كسيلير، قويون قيريلير ايتي شرابلارين آغزي آچيلير اوجاقلار ياخيلير، كابابلار پيشير هر آن يئني دسته يئتيشير يولدان ارنلر، خاتينلار آتلاردان دوشور اللرده صوراحي اينجه گؤزللر سو سوناسي كيمي سوزور- ساللانير دولوب بوشالديقجا زر پيياله لر ياناقلار گوللنير، توتور- آللانير جئيران سوروسو تك قيزلار- گلينلر گولوشور، قاچيشير چمنلر اوسته گاهدان توپلانيب دؤوره قورورلار الوان چيچك كيمي دسته به دسته اردملي ايگيتلر، قادين آنالار كيمي صؤحبت آچير، كيمي ساز چالير كيمي آت اوينادير، كيمي اوخ آتير ائلين شنليك سسي عرشه اوجالير گؤره ك كيملر گلير قوناقليغيما؟ عصرين آدلي- سانلي قهرمانلاري قاريجيق آنالار، قوجا بابالار اوغوز سويلارينين، اولو خانلاري ((بايينديرخان)) گلير، ((بيگ اوروز)) گلير ((قارا گونه)) گلير، ((خان قازان)) گلير ((قييان سلجوق)) گلير، ((بيه رك)) گلير ((دلي دومرول)) گلير، ((بوغاج خان)) گلير... معريفت يولونون آيدين چيراغي قوجالار قوجاسي، ائللر آتاسي بئزن ميسكينلرين اوميد داياغي بوتون موشكللرين موشكولگوشاسي ((قورقود دده)) گلير الينده قوپوز اودوملو اليني آرخاما چالير: - اوغول ائللريوه خوش گلدين دئيير هر طرفدن آلقيش سسي اوجالير باخيرام ائليمه، بابالاريما باخديقجا فخريمدن باشيم اوجالير اؤز گونوم، طالئعيم گلير اؤنومه گؤزوم آياغيما تيكيلي قالير اؤپورم دده نين جؤمرد اليني: - آتا، اوغلون هيممت ديله يير سندن بيل كي ائللريمين حالي ياماندير اسيرگه مه خئير دوعاوي مندن زاماندير بيزلره فلك گؤز اَييب پولاد اوز قيلينجلار قيندا پاسلانيب شاهباز آيغيرلارين پييى كسيليب جيدالار اَييليب، كندير اوفانيب اودالار تالانيب، ائولر ييخيليب مرد ايگيتلر اؤلوب، اوره ك داغلانيب حيصارلار آلينيب، اوردو باسيليب دوداقلار تيكيليب، قوللار باغلانيب آلتينلي بان ائولر، تالانا گئديب ائو يييه سي گئجه كوچه ده ياتير! بوز بالتاسي كيمي جؤمرد ايگيتلر ديوارلار ديبينده پورتاقال ساتير! كؤلگه لي آغاجلار كؤكدن قورويوب بولاقلار كورلانيب، كهريزلر باتيب آليجي قوشلارين قانادي سينيب آسلان ياتاغيندا تولكولر ياتيب اوبالاردا نه توي٬ نه بايرام اولور نه قوپوز چالينير، نه مرد اؤيونور نه بير اوزان گلير٬ نغمه اوخويور نه بدوو آتلارين ايچي دؤيونور لاله لي دوزلرده تيكان گؤيه ريب نه قوزو مه له شير، نه جئيران قاچير قوشلار دا يوردومدان كوسوب گئديبلر گؤيده نه بير دورنا، نه سونا اوچور معيشت ايگيده آغير يوك اولوب كيمي باش گؤتورور گئدير سرگردان كيمي بالالارين آلير ديشينه قاچير ديياريندان، دوغما يوردوندان! دوو دوشوب ديرناقسيز نامرد الينه ديشي باتان يئرين اتين قوپاردير ديل آچيب ديلينده دانيشانلارين چكير بوغازيندان ديلين چيخاردير! بيرجه دار گونلرين دار آخشاميندا خالقين احوالينا شفق قان آغلار قهرمان ائليوي نه گونه سالميش گؤر بو قارا دؤوران، گؤر بو روزگار بير اوره ك آرادان ايكي بؤلونوب آياق دا قانليدير، باش دا قانليدير آغ ساچلي آنالار قارا گئيينيب ياناق دا قانليدير، ياش دا قانليدير! اوتانيرام سنه ((اوغلونام)) دئيم بيليرم يانيندا قارادير اوزوم (؟)دردي من ائشيدني سن سن دؤزنمه ينده، من نئجه دؤزوم؟ وطنين شاماماسي دوغرانيب ديليم- ديليم تيكيليب دوداغيم قاداخلانيب ديليم هر پارچام، هر تيكه م بير قورد آغزيندا! بابامين كسگين قيلينجي پاسلانيب، چورويوب قيندا ... نامحرم قوجاغيندا! مرد ايگيتلريم داردا بو ديياردا، او ديياردا ... ((آذرلىيم)) دئين پاپاغي قيللي- قيلچيقلي اوز- گؤزو سنگر پالچيقلي دؤنمز جؤمردلريم... بيلميرم هاردادير... هار.... دا.... قولاق آس آتا! بو دردلي اوغلووا قولاغ آس! هانسي درديمي دئييم؟ هانسي نيسگيليمي دئييم؟ سيزدن سونرا نامردلر دوغراق- دوغراق دوغرادي ديياريمي دوغراديلار ايرانيمي... بير ووروشدا اؤزون، اوغلون، نوه سين قوربان وئردي ((شئري)) بابام... ... آلانماديم قانيمي بير ده كي نانكورلار بير قورو ديليمي ده منيم – اليمدن آلديلار بير قاريش يئريمدن ده مني باييرا سالديلار هاراي قوپارتديم جان آتديم اولمادي- اولمادي ايندي... اوروشده بدوو آت شيهه سيندن نر اوغول نعره سيندن سس سمير يوخدور اللرده قالان آنامين هاي... هاراي چكمكدن چيخدي جاني: بابكيم، كوراوغلوم، شاه ايسماعيليم ها... ني؟ **** دده ملول- ملول باخير اوزومه باخيشيندا آيدين بير اينجيكليك وار اؤولادين پريشان، ناتوان گؤرسه شوبهه سيز هر آتا موكددر اولار اوغول نييه مندن هيممت ايسترسن؟ تورپاق اسيرينين الينده نه وار؟ هر عاشيقين بئش گون دؤوراني واردير هر عصرين اؤزونون بير ((قورقود))و وار كيم اؤز ثروتيني قبره آپارميش؟ يا هانسي آتاني گؤردون دونيادا عؤمرونده چاليشيب قازانديغيني بوراخيب گئتمه يه آخير اؤولادا؟ من اؤز حياتيمدا هر نه قازانديم عاغيلدان، كمالدان، عئلم و ذكادان توخوم ائيله ييبن بو يئرده اكديم سيزلره تاپشيرديم اؤلدويوم زامان آنجاق هر اوغولون اؤزونه قالير آتا ثروتيندن نه جور بارينا بير گونده كول ائديب گؤيه سووورا يا دا كي قات- قات دا، آرتيرا اونا بيز اگر باش اوجا، ايگيت ياشاديق نامرده اَيمه ديك اونو هئچ زامان ياد ائللي دوشمانا تسليم اولماديق قانيميز آخديسا داماريميزدان دؤرد اللي توتماديق بيز بو دونياني حياتي شرفده، مردليكده بيلديك ياشاديق شرفلي ياشاماق اوچون ساواشديق، ووروشدوق، اؤلدوردوك، اؤلدوك گؤيلره يورد سالديق قاراقوش كيمي قارقا قوزغون اولوب، لئشه قونماديق آسلان تك جب لرده ياتاق ائيله ديك تولكو تك گونده مين كلك يونماديق نامرده مرد اولدوق، حاققا قول اولدوق ياخشىيا، ياخشي اولدوق، يامانا، يامان السيزلري ازيب آياقلاماديق آمانسيز دوشمانا، وئرمه ديك آمان اوغولا نه گرك دده نين مالي اگر اوغول اولسا، اگر مرد اولسا! آتانين ثروتي هارا چاتاجاق اوغول دده سينه يامان درد اولسا! آتانين آديني باتيران اوغول آتانين يوردوندا قالماسا اييدير ايگيتده، ايگيت ليك، ناموس، عار گرك ناموسسوز اوغولللار اولماسا اييدير! اوغول نييه مندن هيممت ايسترسن؟ تورپاق اسيرينين الينده نه وار؟ هر عاشيقين بئش گون دؤوراني واردير هر عصرين اؤزونون بير ((قورقود))و وار من اؤز زمانه مي ياخشي تانيديم ياخشي يول گؤسترديم، ياخشي يول گئتديم ائليمه اوستاد بير گميچي اولدوم توفانلاردان كئچديم، ساحيله يئتديم سن ده اؤز عصريوي دريندن تاني گز- دولان زامانين ((قورقود))ون آختار راكئت دؤورانيندا، آتوم عصرينده اپريميش ((قورقود))دان سيزه نه چيخار؟ هر زامان باش اوجا ياشاماق اوچون او عصرين هونرين اؤيره نمك گره ك آتايا گوونمك هونر دئييلدير دونيادا هونره گوونمك گره ك گئت قوجا دده دن هيممت ديله مه هيممت وئره جكسن، هيممتين اولسا! آتاوين چيراغين يانار ساخلارسان شرفين، هونرين، غئيرتين اولسا! منيم ده اليمدن بو گلير آنجاق سني كئچميشينله ائيله يم تانيش باش اوجا ياشاماق ايسته سن اگر باخ گؤر بابالارين نئجه ياشارميش من بو دونيالاردا گزيشن زامان بيلميرم نه ساعات يوخوم آپارير يا منيم كؤنلومو رؤيالار آلير يادا كي پوزوسون ياغي قورتارير بير زامان آييلديم٬ آچديم گؤزومو ايشيق قارانليغي باسيب بوغوردو گئجه نين شلمه سي قانا باتميشدي سحر آچيليردي، گونش دوغوردو ((دده مين)) اپريميش، توزلو كيتابين بير آبيده كيمي قوجاقلاميشديم گئجه مي سحره چاتديرميشديمسا بير وراقدان آرتيق اوخوماميشديم خاطره (21 - آذر خاطره‌سینه) بو اوجاداغلارين‌ قارلي‌ باشيندا هر بير قاياسيندا، هر بير داشيندا، شاعيرلرين‌ الهام‌ خزينه‌سي‌ وار. بؤيوك‌ عصيانلارين‌ خاطره‌سي‌ وار. *** اي‌ عزيز وطنيم‌، اي‌ بؤيوك‌ ديار، يئري‌ وار آدينلا ائتسم‌ افتخار. شرقين‌شرفيسن‌، شهرتيسن‌ سن‌ اسلانلار يوردوسان‌ قورولان‌ گوندن‌. سن‌ يئني‌ حياتين‌ يارادانيسان‌ شرق‌ تاريخينين‌ قهرمانيسان‌. سندن‌ الهام‌ آلير بؤيوك‌ دويغولار درين‌ معناليدير، سنده‌ هر نه‌ وار. سنين‌ بو عصيانكار طبيعتينده‌، هر توتقونلوغوندا، هر بهجتينده‌، سنين‌ بورانيندا، سنين‌ قاريندا سنين‌ باهار آچان‌ شن‌ باهاريندا، ياشيل‌ دوزلرينده‌، اوولاقلاريندا، چاي‌ـچمنلي‌ گؤزل‌ يايلاقلاريندا سيزيلداييب‌ اسن‌ سرين‌ يئلينده‌، ايگيت‌ ائللرينده‌، شيرين‌ ديلينده‌، اوجا داغلارينيين‌ قارلي‌ باشيندا، هر بير قاياسيندا، هر بير داشيندا، شاعيرلرين‌ الهام‌ خزينه‌سي‌ وار، بؤيوك‌ عصيانلارين‌ خاطره‌سي‌ وار. «دريالار مركب‌، مئشه‌لر قلم‌» من‌ كي‌، كئچميشيني‌ يازا بيلمه‌رم‌. كئچميشي‌ قوي‌ يازسين‌ آنجاق‌ تاريخلر هر «عاشيق‌» دونيادا گؤردوگون‌ سؤيلر. منجه‌ مللتيمين‌ « آذر عصياني‌ » كوتله‌لر عصياني‌، ائللر عصياني‌ شرف‌ اولدوزودور سنين‌ ياخانا افتخار آدينا، اي‌ بؤيوك‌ آنا! *** 24ـ نجي‌ ايلين‌ پاييز چاغيندا بو اوجا داغلارين‌ بوز قوجاغيندا آذرلر يوردونون‌ مرد اوغلانلاري‌ خلقيمين‌ شرفلي‌ قهرمانلاري‌ آزادليق‌ بايراغين‌ يئره‌ وورموشدو غاصبلره‌ قارشي‌ دؤوران‌ قورموشدو. *** او گون‌ حققي‌ ايتميش‌ محكوم‌ ائللره‌، زنجيرلي‌ قوللارا، باغلي‌ ديللره‌، بوردان‌ اوجاليردي‌ آزادليق‌ سسي‌ قورتولوش‌ نغمه‌سي‌، حيات‌ نغمه‌سي‌. يوخسول‌ اكينچيلر، حقسيز فهله‌لر، محروم‌ ضياليلار، محكوم‌ كوتله‌لر، بو سسي‌ دينله‌ييب‌، هره‌ بير ياندان‌ نه‌ تك‌ آذربايجان‌، بوتون‌ ايراندان‌ تفنگ‌ گؤتوروردو، سلاح‌ تاخيردي‌، سئل‌ كيمي‌ هر ياندان‌ بورا آخيردي‌. *** خلقين‌ عصيان‌ سسي‌ قالخيب‌ اوجالدي‌ ياغي‌نين‌ جانينا ولوله‌ سالدي‌. نهايت‌، آذرين‌ ايگيرمي‌ بيرينده‌ دوشمان‌ تسليم‌ اولدو اؤز سنگرينده‌. دؤندوغاصبلرين‌ قارا دؤوراني‌ خلقين‌ اراده‌سي‌ ييخدي‌ زنداني‌. گولدو حياتيميز، گولدو ائليميز، بولبول‌ تك‌ آچيلدي‌ شيرين‌ ديليميز. *** آچيلدي‌ سحر تك‌ شاعرين‌ قلبي‌ ساحلسيز دنيزتك‌ سئوينجي‌ داشدي‌. گؤروب‌ چيچكله‌نن‌ شن‌ حياتيني‌ مين‌ اثر ياراتدي‌، مين‌ نغمه‌ قوشدو. خيالي‌ قوش‌ كيمي‌ قانادلاناراق‌ اوجالدي‌ گؤيلرين‌ نهايه‌سينه‌ يازدي‌ائللرينين‌ ظفر نغمه‌سين‌ سحر بولودونون‌ آغ‌ سينه‌سينه‌. *** يئنه‌ بيرده‌ اود پارلادي‌ آذرلرين‌ اوجاغيندان‌ قارانليقلار كؤچون‌ چاغدي‌ آذربايجان‌ تورپاغيندان‌ افقده‌كي‌ قيزيل‌ گونش‌ ايشيغيني‌ ساچدي‌ بيزه‌ يئني‌ حيات‌ باغيشلادي‌ آزاد اولموش‌ نسليميزه‌. گونش‌ چيخدي‌، اتكلندي‌ ظلمتلري‌ چكدي‌ دارا. گؤيلرده‌كي‌ بوز چوخالي‌ بولوتلاري‌ يارا ـ يارا. گول‌ اوزلو بير باهار دوغدو قيشين‌ قارلي‌ سينه‌سيندن‌ داغلار گولدو، باغ‌ اوينادي‌ آزاد حيات‌ نغمه‌سيندن‌. قوي‌ ياييلسين‌ قوجا شرقه‌ بو چوو، بو سس‌ باشدان‌ ـ باشا بيز ستمكش‌ خلقلري‌ چاغيريريق‌ قورتولوشا. گلين‌ ائللر ال‌ بير اولاق‌ ووراق‌، ييخاق‌ غصبكاري‌ قودوز ديشلي‌ ايشغالچيدان‌ تميزلييه‌ك‌ هر دياري‌. بر باد ائدك‌ يئر اوزوندن‌، بايقوشلارين‌ يوواسيني‌ سهمانلاياق‌ سعادتين‌ قارداشليغين‌ دونياسيني‌. *** بو سس‌ گورلاديقجا بير شيمشك‌ كيمي‌ ووروب‌ تيتره‌ديردي‌ ظلمون‌ بيناسين‌. اونون‌ حدتيندن‌ گورلايان‌ اودلار ياخيردي‌ شاهلارين‌ كهنه‌ دونياسين‌. ياخيب‌ يانديريردي‌، بر باد ائديردي‌ قاري‌ شيطانلارين‌ آبده‌سيني‌. كسيردي‌ ائللره‌ افسون‌ اوخويان‌ آلچاق‌ كلك‌ بازين‌ مشئوم‌ سسيني‌. يوخسا دوشمانلاردا دويوردو بونو بو سسده‌ توپلانان‌ بؤيوك‌ قدرتي‌ ـ « بوتون‌ آسياني‌ توتاجاق‌ بو سس‌ » اوكي‌، گؤرنمزدي‌ بو «فلاكتي‌» هر ياندان‌ اولاشدي‌ بايقوشلار، ايتلر سانكي‌ كايناتا دوشدو ولوله‌. «گرکدير شرقده‌ بوغولا بو سس‌» دييه‌، ـ كهنه‌ دونيا وئردي‌ ال‌ ـ اله‌. لوندوندا باشلادي‌ گيزلي‌ حركات‌ واشانگتونداكي‌ شوم‌ تداركات‌ «خليجه‌» يوللاندي‌ حربي‌ گميلر كندیمیزدن‌ ايسه‌ «تورك‌ افنديلر»... *** قارا بير توطئه‌، بؤيوك‌ وسوسه‌ باريش‌ عليهينه‌ قانلي‌ دسيسه‌. قولوموز گوجلو ايدي‌، اليميز اوستون‌، شانلي‌ اوردوموزون‌ قيلينجي‌ كسگين‌. مرزيميزدن‌ گولله‌ گلچه‌ بيلمزدي‌ اوزه‌رينده‌ قوشلار اوچا بيلمزدي‌ اونودماق‌ اولمازدي‌ ليك‌ بونلاري‌ بو فتنه‌ كارليغي‌، بو اويونلاري‌ دوشمان‌ ايسته‌ييردي‌ آذر يوردونون‌ ايگيتلر يوردوينون‌، ارلر يوردونون‌ حقلي‌ عصيانيني‌ عنوان‌ ائده‌رك‌ قورتولوشونو بير بهتان‌ ائده‌رك‌ صلحون‌ بيناسيني‌ تارو مار ائتسين‌ امك‌ دونيا سينا هجوما كئچسين‌. *** تاريخدن‌ هدفه‌، وطنه‌، يولا جان‌ قربان‌ ائدنلر هيچ‌ده‌ آز دگيل‌. عزيزلرين‌ قوربان‌ وئرنلرده‌ وار، (منايه‌ آپارميش‌ اوغلونو خليل‌) آنجاق‌ بير مللتين‌ قوربان‌ اولماسين‌ تاريخ‌ گؤسترمه‌يير، هئچ‌ واخت‌، هئچ‌ زامان‌ قوي‌ بيرده‌ سؤيله‌ييم‌ دونيالار بيلسين‌ صلحه‌ قوربان‌ اولدو آذربايجان‌. *** دئدي‌ قوي‌ من‌ اؤلوم‌ ياشاسين‌ اينسان‌ ووروشما اودونا يانماسين‌ جهان‌. قوي‌ منيم‌ وارليغيم‌ تارو مار اولسون‌ آزادليق‌ دونياسي‌ پايدار اولسون‌. قوي‌ تالانا گئتسين‌ بو گؤزل‌ حيات‌ دونياني‌ توتماسين‌ بير ده‌ ظولومات‌. آچدي‌ سرحدلرين‌، سيلاحين‌ آتدي‌، نامردلر الينده‌ آل‌ قانا باتدي‌. تولكولر بورودو اسلان‌ اوولاغين‌ چاققاللار قاپسادي‌ قافلان‌ ياتاغين‌. آسلان‌ مئشه‌سينه‌ تولكو بگ‌ اولدو، خلقيمين‌ ياناغي‌ سارالدي‌ ـ سولدو. *** آسلان‌ مئشه‌سينه‌ تولكو بگ‌ اولماق‌ نه‌ قدر آغيردير، نه‌ قدر چتين‌؟ ذليل‌ بايقوشلارين‌ طرلان‌ شكاري‌، گؤر بونا اولارمي‌ ائله‌مك‌ تمكين‌؟! ليك‌، آذر ائلي‌ دؤزه‌رك‌ بونا بير داها مردليگين‌ آشكار ائتدي‌. دونيا گنجلري‌ اؤلمه‌سين‌، ـ دييه‌ بير چوخ‌ ايگيتلري‌ اليندن‌ گئتدي‌. *** هله‌ده‌ گرنه‌شير بير پارا قولچاق‌ اوتانماز ـ اوتمانماز سارساخلياراق‌! «ووروشدوم‌، دؤگوشدوم‌، غلبه‌ چالديم آذربايجاني‌ من‌ زورونان‌ آلديم‌». تؤكدورور خلقيمين‌ گناهسيز قانين‌ تالايير يوردومون‌ هر دؤرت‌ بير يانين‌. اؤلوم‌ ارمغاني‌ گؤنده‌رير بيزه‌ زيندانلار تيكديرير گنج‌ نسليميزه‌. مرد ايگيتلريمي‌ چكديرير دارا، يوردومون‌ اوستونه‌ چكيلير قارا. *** قاري‌ دوشمان‌ دوو تاپاراق‌ آلچاقليغين‌ وئردي‌ نيشان‌ وطنيمي‌ آل‌ بويادي‌ ايگيتلرين‌ آل‌ قانيلان‌. جلاد اولوب‌ بئشيكلرده‌ كؤرپه‌لرين‌ كسدي‌ باشين‌ عمان‌ كيمي‌ آخيزديردي‌ آنالارين‌ قانلي‌ ياشين‌. *** عائله‌سي‌ قارشي‌ سيندا گولله‌له‌دي‌ آتالاري‌ بالكونلاردا دارا آسدي‌ آغ‌ بيرچكلي‌ آنالاري‌. اينسانليغين‌، شرافتين‌ يبر دفعه‌ليك‌ داشين‌ آتدي‌ ناموسلو قيز ـ گلينلرين‌ ناموسونا ال‌ اوزاتدي‌. قولدورلوقلا مدنيت‌ سرايلارين‌ تالان‌ ائتدي‌ هيتلر كيمي‌ اينجه‌ صنعت‌ اوجاقلارين‌ ويران‌ ائتدي‌. بر باد اولموش‌ وطنيمده‌ بايقوش‌ كيمي‌ يووا سالدي‌ قوزغون‌ اولوب‌ ائللريمين‌ نعشي‌ اوسته‌ قاناد چالدي‌. گونش‌ باتدي‌، آي‌ گيزلندي‌ دومان‌ چؤكدو بو ديارا آل‌ گئيينميش‌ شن‌ وطنيم‌ چئوريليبدي‌ بير مزارا. هر بير دووار چاتداغيندان‌ هر پوسقودان‌، هر دليكدن‌ هر بير قورد ـ قوش‌ يوواسيندان‌ هر جولادان‌، هر دئشيكدن‌ اوز گيزلتميش‌، كمين‌ ائتميش‌ بير جاناوار ياواش‌ - ياواش‌ ديشلريني‌ ايتلده‌رك‌ بيردن‌ ـ بيره‌ قالديردي‌ باش‌ هجوم‌ ائتدي‌، وطنيمه‌ كسمك‌ ـ دييه‌، باسماق‌ ـ دييه‌ ياخماق‌ ـ دييه‌، تالان‌ ـ دييه‌ اؤلوم‌ ـ دييه‌، آسماق‌ ـ دييه‌ بير سورو چالاغان‌، بير سورو قوزغون‌ بير سورو آلاباش‌، بير سورو ميمون‌ بير سورو عقرب‌، بير سورو ايلان‌ بير سورو يان‌ ـ يانيش‌، بير سورو چايان‌ بير سورو ساتيلميش‌، بير سورو جاسوس‌ بير سورو .... بير سورو .... بير ناخير كهنه‌ قورد سكسن‌ ياشيندا فتنه‌ كار «جرج‌ آلن‌» اونون‌ باشيندا سوپاسين‌ بيزله‌دي‌ يوردوما ساري‌ سئل‌ كيمي‌ بورودو بيزيم‌ دياري‌. سولدو، وطنيمين‌ باهاري‌ ـ باغي‌ اولدو گلشنلريم‌ بايقوش‌ ياتاغي‌ بوغولدو خلقيمين‌ آزادليق‌ سسي‌ سوسدو بولبوللرين‌ آزاد نغمه‌سي‌ دؤندو باهاريميز زمستان‌ اولدو قيزيل‌ گوللريميز ساراليب‌ ـ سولدو. *** دره‌نين‌ تكينده‌ جالانير بيرچاي‌ داغ‌ ـ داشي‌ بورويور، غملي‌ بير هاراي‌ اسديكجه‌ موغانين‌ ايستي‌ يئللري‌ آپارير هر يانا او نغمه‌لري‌ بو اودلو نغمه‌لر، بو زمزمه‌لر قولاق‌ آس‌، گؤر سنه‌ سؤيله‌يير نه‌لر: بوردا ايكي‌ دونيا دورموش‌ اوز ـ اوزه‌ بوردا چاخناشيري‌ گئجه‌، گوندوزه‌ بير ياندا آزادليق‌، حيات‌، سعادت‌ بير ياندا اسارت‌، اؤلوم‌، فلاكت‌ قارشيمدا جانلانير هر ايكي‌ ساحيل‌ باغريمي‌ ديشله‌يير آغير بير نيسگيل‌ تازا گلين‌ كيمي‌ بزنميش‌ اويان‌ لاله‌دن‌، چيچكدن‌ بورونموش‌ الوان‌ دنيز تك‌ اويسه‌نير ياشيل‌ تارلالار اوج‌ ـ اوجا دوزولموش‌ گؤزل‌ بينالار چؤللرده‌ بولود تك‌ گورلايير موتور شوملايير يئرلري‌ كوتان‌، تراكتور كندين‌ اتگينده‌ دايانير قاتار چيخير كوپه‌لردن‌ گنج‌ ـ اختيار اينساندان‌ گول‌ آچير بوتون‌ داغ‌ ـ تپه‌ قاچير ياشيلليغا بير دسته‌ كؤرپه‌ چمنده‌ توپلانير گول‌ كيمي‌ اونلار سونرادا باشلانير گؤزل‌ اويونلار بيلميرم‌ يوخودور، يوخسا بير رؤيا (اوستادين‌ سؤزلري‌ دوشور ياديما): «اويناشيب‌ ـ گولوشوب‌، آشيب‌ ـ داشيرلار» «بعضا كهليك‌ كيمي‌ قاققيلداشيرلار» «سانكي‌ گؤرمه‌ميشلرنه‌ غم‌، نه‌ محنت‌» «ياغير اوزلريندن‌ يالنيز سعادت‌» *** يئل‌ اسير دوزلرده‌، اويسه‌نير چيچك‌ قوش‌ كيمي‌ سينمده‌ چيرپينير اوره‌ك‌ تارلادا چاليشير بير دسته‌ گلين‌ قوللاريندا زنبيل‌، الده‌ بيزرچين‌ اگينلرده‌ دامن‌، باشدا آغ‌ چالما سينه‌لر آغ‌ مرمر، ياناقلار آلما بير آهو گؤزلو قيز قالديرير باشين‌ قيريشديرير آلنين‌، اوينادير قايشين‌ شيدا بولبول‌ كيمي‌ اوجالدير سسين‌ اوخويور يوردونون‌ آزاد نغمه‌سين‌: «بولوتلار داغيليب‌ سؤكولنده‌ دان‌» «لاله‌دن‌ دون‌ گئيير، بزه‌نير موغان‌» «گولور چيچك‌ كيمي‌ چؤللرده‌ اينسان‌» «چيخيرسان‌ تارلايا سن‌ موغان‌ قيزي‌»... *** بو تايا باخيرام‌، گؤرورم‌ نه‌لر؟ قارغيدان‌ تيكيلميش‌ آلچاق‌ كؤمه‌لر چيغين‌ داليسيندا ياتميش‌ بير قاري‌ اوغرون‌ قيزديرمادان‌ رنگي‌ ساپ‌ ـ ساري‌ قومسالدا بير نئچه‌ كؤرپه‌ اويناشير اونلارا باخانين‌ باغري‌ اودلاشير گؤزلري‌ تراخم‌، قيچلاري‌ چيپلاق‌ باشلاري‌ كئچلدن‌ باغلاميش‌ قاتماق‌. يوز آدديمليقدا بير اوزون‌ ساچلي‌ قيز قارا تيكانليقدان‌ توپلايير ماييز كيرلي‌ يايليغيني‌ چكميش‌ قاشينا تزك‌ كره‌ليگين‌ آلميش‌ باشينا گاه‌ آدديم‌ گؤتورور گاهدان‌دا دورور بعضا بيردن‌ ـ بيره‌ يئره‌ اوتورور چيپلاق‌ آياقلارين‌ يارديقجا تيكان‌ قورخموش‌ آدام‌ كيمي‌ ديسكينير هر آن‌ يول‌ اوسته‌ اوتورموش‌ دوشگون‌ بير قوجا قدينين‌ كماني‌ دگميش‌ اوج‌ ـ اوجا بونونلا اويئنه‌ نيققيلداياراق‌ بير كوت‌ كركي‌ ايله‌ يونور دوغاناق‌ بو ايش‌ ايسه‌ آنجاق‌ اونو چوخ‌ يورور آرا بير ايشله‌يير، آرا بير دورور. باخيرام‌، سوموگو چيخميش‌ اوزونه‌ ايچيم‌ آلوولانير، آليشير سينه‌ آستا سووشورام‌ اونون‌ يانيندان‌ سؤيله‌ييرم‌، بابا، يورولمياسان‌ بوزارميش‌ گؤزلرين‌ تيكير اؤزومه‌ يورغون‌ باخيشلارلا باخير اوزومه‌ زارينجي‌ بير سلسله‌، خوش‌ گلدين‌، ائدير يئنه‌ده‌ تؤوشكدن‌ نفسي‌ گئدير. ايچيمده‌ گورلايير يئنه‌ده‌ طوفان‌ آستا سووشورام‌ اونون‌ يانيندان‌ باغريمي‌ ديشله‌يير آغير بير نيسگيل‌ قارشيمدا جانلانير هر ايكي‌ ساحيل‌ بوردا ايكي‌ دونيا دورموش‌ اوز ـ اوزه‌ بوردا چاخناشيري‌ گئجه‌ گوندوزه‌ بير ياندا آزادليق‌، حيات‌، سعادت‌ بير ياندا اسارت‌، اؤلوم‌، فلاكت‌ چايين‌ اوتاييندا قاينايير حيات‌ بو تايي‌ چولقاميش‌ قارا ظولومات‌ او تايدا باهار وار، بو تايدا قيش‌ وار اورادا بولبول‌ اوخور گول‌ قوجاغيندا بورادا قورويوب‌ غنچالار قيندا. اورادا اينسانين‌ يارادان‌ الي‌ گون‌ به‌ گون‌ زور گلير كور طبيعته‌ عقله‌ سيغينمايان‌ بؤيوك‌ قوه‌لر بويوروق‌ قولو دور بشريته‌ اورادا صنعتين‌، علمين‌ اووسونو سئلي‌ دايانديرير، داغي‌ قوپارير قهار طبيعتي‌ دگيشمك‌ - دييه‌ اودلو صحرالارين‌ باغريني‌ يارير. بورداسا بير يانغين‌، بير قار، بير بوران‌ بير كولك‌، بير دولو، بير سئل‌، بير طوفان‌ خلق‌ كنديرينين‌ حياتين‌ كسير اينسان‌ طبيعته‌ اسيردير، اسير. ايگيرمي‌ سكگيزين‌ قوراقليق‌ ايلي‌ كندچي‌ كوتله‌لري‌، بو آذر ائلي‌ نه‌ گونلر گؤرمه‌دي‌، چكمه‌دي‌ نه‌لر؟ اينسان‌ او گونلري‌ اونودار مگر؟ *** گزيرم‌ چؤللري‌، كورا يوللاري‌ كولك‌ پيچيلدادير قورو كوللاري‌ قارشيما چيخيري‌ بير سورو داوار بوتون‌ مورگوله‌يير كئچي‌ ـ قويونلار بير ـ بيرينه‌ كئچميش‌ قابيرقالاري‌ دوز تك‌ يالاييرلار بوش‌ قايالاري‌ اون‌ ايكي‌ ياشيندا كيچيك‌ بير چوبان‌ چيگنينده‌كي‌ بؤيوك‌ بير داغارجيغلان‌ ساكت‌ دايانميشدير، نه‌ سمير، نه‌ سس‌ گاهدان‌ بير چكيردي‌ دريندن‌ نفس‌ اوزونده‌ غصه‌دن‌ گيزلي‌ بير ايز وار معصوم‌ باخيشيندا بير دونيا سؤز وار. انتظار گؤزلري‌ يولدا قالميشدير بيلمم‌ توتگيني‌ هاردا سالميشدير گؤرونور چوخداندير نغمه‌ چالمايير داغلاراـداشلارا نغمه‌ سالمايير. اونون‌دا روحونو اؤلدورموش‌ ستم‌ اونون‌دا گؤزلرين‌ توتموش‌ كدر ـ غم‌ اونون‌دا قلب‌ ائوين‌ ظلم‌ الي‌ ييخميش‌ بوتون‌ نغمه‌لري‌ ياديندان‌ چيخميش‌. *** دره‌نين‌ تكينده‌ جالانيري‌ چاي‌ داغ‌ ـ دوشو بورويور غملي‌ بير هاراي‌ اسير ياماجلاردا ايستي‌ بير كولك‌ ايچيمده‌ اودلانير، آليشير اوره‌ك‌. بوردا ايكي‌ دونيا دورموش‌ اوز ـ اوزه‌ بوردا چاخناشيري‌ گئجه‌ گوندوزه‌ اوره‌گيم‌ ايسته‌يير آتيلام‌ چايي‌ بير دفعه‌ ترك‌ ائدم‌ بو غملي‌ تايي‌ تولك‌ طرلان‌ كيمي‌ قول‌ ـ قاناد آچام‌ بو اوستو دومانلي‌ اوولاقدان‌ اوچام‌. اوچام‌ سعادتين‌ شن‌ دونياسينا ايشيق‌ دونياسينا، گئن‌ دونياسينا. لاكين‌ بيردن‌بيره‌ ديزلريم‌ اسير آغير بير سيخينتي‌ باغريمي‌ كسير. قيچلاريم‌ قورويور، قيزيشير اوزوم‌ باشيم‌ گيجلله‌نير، قارالير گؤزوم‌. ايستيرم‌ گؤتورم‌ آدديم‌ ـ آدديمدان‌ ايچيمده‌ بير قوه‌ قيشقيرير، دايان‌! قيشقيرير ترپنمه‌! هارا گئديرسن‌؟ نه‌ اوچون‌ يوردونو سن‌ ترك‌ ائديرسن‌؟ نه‌ اوچون‌ آتيرسان‌ ياري‌ ـ يولداشي‌؟ بو دوغما ائللري‌، قوهوم‌ ـ قارداشي‌؟ يوخ‌، آتما ائللري‌، ترك‌ يار اولما! وطندن‌ ال‌ اوزمه‌، بي‌ ايلغار اولما! كؤچري‌ قوش‌ كيمي‌ اوولاقدان‌ اوچما! باشيني‌ گؤتوروب‌ وطندن‌ قاچما! دنيزلر داشسادا، قوپسادا طوفان‌ اصيل‌ قوش‌ ال‌ اوزمز اؤز يوواسيندان‌. دوز دوركي‌، اورادا اؤز وطنيندير، اؤز باغين‌، اؤز باغچان‌، اؤز چمنيندير دوز دوركي‌، اورادا گولور سعادت‌ گولورو اينسانلار، گولور طبيعت‌ لاكين‌ بر باد اولموش‌ بو غملي‌ ديار بو پوزغون‌ دره‌لر، دومانلي‌ داغلار ستم‌ زنجيرينه‌ باغلانان‌ اللر حقي‌ پامال‌ اولموش‌ اوبالار ـ ائللر سودونو امديگين‌ آغ‌ ساچلي‌ آنا يولونو گؤزله‌ين‌ آلا گؤز سونا هاميسي‌ ـ هاميسي‌ گؤز تيكميش‌ سنه‌ هر اؤز مللتينين‌ دردين‌ بيلنه‌ بو سؤنوك‌ دودمان‌ سنيندير، سنين‌ سنه‌ گؤز تيكميشدير ايندي‌ وطنين‌ ظلمته‌ اوغراميش‌ بو پوزغون‌ ديار بابكلردن‌ قالميش‌ سنه‌ ياديگار. دوگوش‌ مئيدانيدير، اينديليك‌ وطن‌ سن‌ده‌ او مئيدانين‌ بير عسگريسن‌ قاچما بو دعوادان‌، قاچما بو دوودان‌ قاچما سنگريندن‌، قاچما بولوودان‌. ووروش‌ اؤز خلقينله‌ سن‌ده‌ يان‌ ـ يانا قير، تؤك‌ دوشمانلاري‌ مرد ـ مردانا قوو اؤز وطنيندن‌ اشغالچيلاري‌ هر استعمارچيني‌، هر ظلمكاري‌، قورخما، دوگوشلرده‌ آخسادا قانون‌ ياخود دوداغيندان‌ چيخسادا جانين‌ دايان‌ قوي‌ دوشمنلر تار و مار اولسون‌ سنين‌ ده‌ وطنين‌ بختيار اولسون‌ دوغسون‌ قيزيل‌ گونش‌، آچيلسين‌ سحر سنين‌ده‌ ائللرين‌ اولسون‌ بختور گول‌ آچسين‌ دوزلرده‌ سونبول‌ ـ شلاله‌ قوروسون‌ تيكانلار، گؤيرسين‌ لاله‌. بوتون‌ كهنه‌ دونيا اود توتسون‌ يانسين‌ آزادليق‌ بايراغي‌ شن‌ دالغالانسين‌. *** قوجامان‌ تبريزي‌ بوروموش‌ دومان‌ يوزمينلر اينساني‌ سارسيدير حيرمان‌. بوتون‌ دودكشلرده‌ بوغولمومش‌ نفس‌ هئچ‌ بير سيويستوودان‌ چيخمايير بير سس‌ سوسوب‌ چاليشقانليق‌، دايانيب‌ زحمت‌ بوتون‌ هر طرفي‌ بورويوب‌ دهشت‌. قارالديب‌ گؤيلري‌ ظلمون‌ غباري‌ ياغيب‌ يئر اوزونه‌ فلاكت‌ قاري‌ بوتون‌ كارگر الي‌ قوينوندا معيشتين‌ آغير يوكو بوينوندا قاليب‌ كوچه‌لرده‌ سفيل‌ سرگردان‌ كسيب‌ آمانيني‌ ايشسيزليك‌، حيرمان‌ كندچي‌ كروانلاري‌ توتموش‌ يوللاري‌ گلير هر طرفدن‌ اينسان‌ قاتاري‌ يانيخليقا دوشموش‌ يازيق‌ اوبالي‌ چاريق‌ ـ پتاوالي‌، ييرتيق‌ چوخالي‌ بوتون‌ وار - يوخونو دالينا آلميش‌ چيپلاق‌ اوشاغلارين‌ يانينا سالميش‌ سئل‌ كيمي‌ آخيشير شهره‌ هر ياندان‌ آرا هشتريدن‌، آرا موغان‌دان‌. *** هر قاپيدا بير جوت‌ چيگني‌ توربالي‌ گؤز ياشي‌ آخيدير، ديله‌نير چؤره‌ك‌ سويوق‌ آلازلايير لوت‌ بدنلري‌ سوموك‌ سيزيلدايير، قووشور كوره‌ك‌. گرمخنالاردا اؤلوم‌ قوخويور آجليق‌ اينسانلارا كفن‌ توخويور. *** گئجه‌دير، هر يانا كؤچوب‌ قارانليق‌ بوتون‌ طبيعتي‌ دونداريب‌ سويوق‌ كولك‌ وييلدايير، بوران‌ اووسه‌نير سانكي‌، گؤيدن‌ يئره‌ كافور اله‌نير. بير مزار كيميدير بوتون‌ كاينات‌ طبيعت‌ بورونوب‌ قاردان‌ آغ‌ حيات‌ يولون‌ قيراغيندا چكيبدير قاتار بير سيرا كله‌مه‌ ـ كؤتور داخمالار هانسيسيندان‌ ايسه‌ سولغون‌ بير ايشيق‌ بويلانير ائشيگه‌ توستو قاريشيق‌. (آغير آدديم‌ لارلا ياريرام‌ قاري‌ ايرليله‌ييرم‌، داخمايا ساري‌) ايشيغين‌ قارشيسي‌ كسيلير بير آن‌ چيخير ايچريدن‌ مفلوك‌ بير اينسان‌ قانشاردا دايانير جانسيز هئيكلي‌ قارشيما اوزانير دامارلي‌ الي‌: ـ رحم‌ ائت‌، منه‌ آغا! ياماندير حاليم‌ بير هفته‌دن‌ چوخدور آجدير عياليم‌ (دئيه‌ن‌ بير قوجادير، آخيدير ياشين‌ شرميندن‌ يوخاري‌ قالديرمير باشين‌) هارادانسا گلير سيزيلتي‌ سسي‌ بير ييغين‌ اينسانين‌ حزين‌ ناله‌سي‌ گئجه‌نين‌ باغريني‌ يارير ناله‌لر قونور خاطيريمه‌ آغير بير كدر. ايچه‌ريم‌ آليشير، باغريم‌ اودلانير روحوم‌ شعله‌ چكير، اوره‌گيم‌ يانير. باخديقجا بو محروم‌، سفيل‌ اينسانا ايچيمده‌ نفرتدن‌ قوپور فيرتانا. نفرت‌ تانريلارين‌ پوچ‌ رؤياسينا بو كور قورولوشون‌ شوم‌ دونياسينا دوشونورم‌، كيمدير بو دوشگون‌ سفيل‌ قوجا اكينچيدير، ديلنچي‌ دگيل‌. *** هله‌ اللريندن‌ گئتمه‌ميش‌ اونون‌ اوراغين‌، شنه‌نين‌ ايلليك‌ قاباري‌ هئچ‌ زامان‌ يوخودا گؤرمه‌ميش‌ اونو سحر گونشينين‌ ايلك‌ شعالاري‌ *** دوشونورم‌ كيمدير بو محكوم‌ اينسان‌ اودور روزو وئرن‌، او دور يارادان‌ «منه‌ رحم‌ ائله‌يين‌»، دئيه‌ او ديللر سووالا آچيلان‌ بو قابار اللر سويوقدان‌ تيتره‌ين‌ او معصوم‌ اوشاق‌ بينوشه‌يه‌ دؤنموش‌ او لاله‌ ياناق‌ او، سعادتلي‌ بير رحمت‌ اليدير وطن‌ غنچه‌سيدير، وطن‌ گولودور. اونوندور بو عالم‌، اونوندور جهان‌ اونون‌ امگيله‌ ياشايير اينسان‌ باغريما باسيرام‌ دوشگون‌ قوجاني‌ اؤپورم‌ الينين‌ قابارلاريني‌ حؤرمتله‌ اليني‌ اليمه‌ آليب‌ محبت‌ قولومو بوينونا ساليب‌ ـ دئمه‌ احسان‌ ائله‌، رحم‌ ائله‌ منه‌ من‌ كي‌ وارليغيمي‌ بورجلويام‌ سنه‌. سنيندير حياتيم‌، يئديگيم‌ چؤره‌ك‌ سنيمدير كؤكسومده‌ چيرپينان‌ اوره‌ك‌ سنيندير ايليگيم‌، سنيندير قانيم‌ سنيندير وارليغيم‌، سنيدير جانيم‌. سنين‌ زحمتيندير مني‌ يارادان‌ سنين‌ محنتيندير مني‌ اويادان‌. بو، گونشدن‌ آيدين‌ بير حقيقتدير اينسانين‌ وارليغي‌ سنه‌ منتدير. او، قابار اللركي‌، قاپ‌ ـ قارا يانميش‌ او يورغون‌ گؤزلر كي‌، غمدن‌ اوسانميش‌ او، قارا قويلانان‌ دونموش‌ آياقلار كؤمور تك‌ قارالان‌ يانميش‌ دوداقلار بوتون‌ كئچيرديگين‌ او قارا گونلر اوره‌گيني‌ سيخان‌ آغير دوگونلر دميرچي‌ خانادا دؤگدوگون‌ دمير بوتون‌ مشقتله‌ سوردوگون‌ عؤمور ايستيسي‌ جيسميني‌ يانديران‌ گونش‌ شوملاديغين‌ يئرلر، درديگين‌ كولش‌ ايشيغيندا بوغدا سووردوغون‌ آي‌ عؤمرونو چورودن‌ ياز، پاييز، قيش‌، ياي‌ قولونا باغلانان‌ ايپلرين‌ يئري‌ تورپاغا تؤكدوگون‌ آلنينين‌ تري‌ اوزه‌رينده‌ كله‌ك‌ قوردوغون‌ داغلار اكيب‌ بئجرديگين‌ صفالي‌ باغلار هاميسي‌ ـ هاميسي‌ شاهيددير كي‌، من‌ سنه‌ منتدارام‌ دوغولان‌ گوندن‌. *** بوتك‌ من‌ دگيلم‌، دونيا بيلير كي‌ سن‌ بشريته‌ روزي‌ وئرنسن‌ اينان‌ كي‌، حياتين‌ اوجاغي‌ سؤنور اگر سن‌ اكمه‌سن‌، سن‌ ايشله‌مه‌سن‌. *** قوجا ساكيت‌ ـ ساكيت‌ باخير اوزومه‌ سونرادا چاتيلير آغارميش‌ قاشي‌ نه‌لر دوشونورسه‌ سؤزلريمدن‌ او معنالي‌ ـ معنالي‌ ييرغانير باشي‌. *** ـ نه‌ دئييرسن‌ اوغول‌، كسيلميش‌ چارام‌ بير كره‌ اوزولموش‌ هر ياندان‌ اليم‌ هاني‌ امگيمين‌ قدريني‌ بيلن‌ دونيانين‌ ظلموندن‌ بوكولموش‌ بئليم‌. نه‌لر چكمه‌ميشدير بلالي‌ باشيم‌ نه‌ لر اوخوموشام‌، نه‌لر چالميشام‌ بودور حياتيمين‌ سون‌ سرانجامي‌ ديوارلار ديبينده‌ مه‌لر قالميشام‌. منه‌ بو دورانين‌ وفاسي‌ بودور بير عؤمور مشقت‌، عاقبت‌ سؤوال‌ 70 ايل‌ چاليشماق‌، 70 ايل‌ زحمت‌ آخيرسي‌ اولموشدور بوينوما وبال‌. هانسي‌ گون‌ عؤمرومده‌ من‌ شاد اولموشام‌ گونوم‌، بختيم‌ كيمي‌، قارالميش‌ هر آن‌ 70 ايل‌ چاليشديم‌، چوخ‌ جفا چكديرم‌ بيرجه‌ خوش‌ ساعتدن‌ تاپماديم‌ نيشان‌. ـ ياددان‌ چيخارميشسان‌ بس‌ او بير ايلي‌؟ منله‌ بير سنگرده‌ ياتان‌ زاماني‌؟ يوخسا اونودموشسان‌ اوخوش‌ گونلري‌ اوخوشبخت‌ حياتي‌، او شن‌ دؤوراني‌؟ ـ اوخ‌، دئمه‌! تاريخين‌ قارانليغيندا او ايل‌ بير آي‌ ايدي‌، دوغدودا باتدي‌ عؤمور چيچكلندي‌ آنجاق‌ بير باهار لاكن‌، گوللريني‌ ياناغين‌ ساراتدي‌. قرنلر ظلمتدن‌، دوماندان‌ سونرا بير گونش‌ دوغدو، بير ايل‌ ياز اولدو لاكن‌، اويگانه‌شن‌ باهارين‌دا بير قيزيل‌ گول‌ قدر عؤمرو آز اولدو خلق‌ حكومتينين‌ شن‌ دؤورانيندا آنجاق‌ بيز آنلاديق‌ عؤمرون‌ لذتين‌ دئديك‌: آخشاميميز سحره‌ دؤندو اليندن‌ قورتارديق‌ ظلمون‌، ذلتين‌ دئمه‌ غصبكارين‌ قارا كينه‌سي‌ اوحياتي‌ بيزه‌ قويماياجاقميش‌ دئمه‌ اكديگيميز اوميد زميسين‌ قولدورلار اود ووروب‌ يانديراجاقميش‌. رضاخان‌ اوغلونون‌ زيان‌كار الي‌ اوحياتي‌ بيزه‌ قالا قويمادي‌ او قودوز، ميليونلار ايران‌ خلقينين‌ قانيني‌ بوسبوتون‌ سوردو، دويمادي‌. ـ يوخ‌ آتا، داريخما، بو قارا دؤوران‌ بو توستو، بو دومان‌، بو قار، بو بوران‌ چوخ‌ چكمز، ايشيق‌ بير باهارا دؤنر يئنه‌ده‌ حياتين‌ گلشني‌ گولر. ياتار قارلي‌ قيشين‌ سويوق‌ يئللري‌ آچار شن‌ باهارين‌ قيزيل‌گوللري‌ بيزيمدير گله‌جك‌، بؤيوك‌ گله‌جك‌ تاریخ‌ جلادلارا باش‌ اگمييه‌جك‌ *** بئش‌ ميليون‌ زحمتكش‌ محروم‌ اينسانا دئمك‌ «نجات‌ تاپميش‌» آذربايجانا رضاخان‌ اوغلونون‌ ظولوم‌ تحفه‌سي‌ فلاكت‌ تحفه‌سي‌، اؤلوم‌ تحفه‌سي‌ وطني‌ بورويوب‌ قانلي‌ بير دهشت‌ سارسيدير خلقيمي‌ آجليق‌، فلاكت‌ كسير نفسلري‌ سونگو، زندان‌ دار تيكيليب‌ دوداقلار، باغلانيب‌ قوللار. *** لاكن‌، تاريخ‌ بويو بو بؤيوك‌ ديار تسليم‌ اولماميشدير و اولماياجاق‌. دوغما تورپاغيمدا قودوز دوشمانا اگر يئر وارديرسا، مزار اولاجاق‌. دؤنمز ايگيتلرين‌ هر شرايطده‌ مبارزه‌سينين‌ ادامه‌سي‌ وار. شانلي‌ فرقه‌ميزين‌ سوسدورولمايان‌ قورتولوش‌ نغمه‌سي‌، ايلهام‌ سسي‌ وار. قانلي‌ دوداقلاردا سؤزلر قانليدير ديلكلرده‌ قاندير، اوركلرده‌ قان‌ جلوو گميريري‌ قان‌ آلماق‌ دييه‌ هر يئريندن‌ دوران‌، هر باش‌ قالديران‌. يوردوم‌، اودلار يوردو، آذربايجاندير مردليگين‌ آلينماز محكم‌ قالاسي‌ يوردوم‌ باش‌ اگمه‌ميش‌ اسكندرلره‌ گلمه‌ميشدير يئره‌ ايگيت‌ آرخاسي‌. يوردوم‌، بابكلرين‌ ياديگاريدير هر تولكو بورادان‌ باج‌ آپارانماز ائليمين‌ غضبي‌ طغيانا گلسه‌ اسلانلار اليندن‌ جان‌ قورتارانماز. ظالم‌، ساغ‌ باش‌ گورا آپارا بيلمز اوغرو چيراغينين‌ اولماز ايشيغي‌ اگري‌ ايلان‌ تئزراق‌ گولله‌يه‌ گلر دوشماني‌ بوغاجاق‌ اؤز قارانليغي‌. چكمه‌سي‌ ماميزلي‌، اگري‌ پاپاقلي‌ اوز ـ گؤزو پودرالي‌، چيگني‌ ياراقلي‌ دانيشاندا مين‌ جور عشوه‌لر ساتان‌ هر اؤتن‌ قادينا بير قاش‌ ـ گؤز آتان‌ شاهليق‌ قوشونون‌ « دون‌ كيشوتلاري‌ » تولك‌ تولكولري‌، قوجا قوردلاري‌ باش‌ آپارمياجاق‌ آذر يوردوندان‌ ارنلر يوردوندان‌، ارلر يوردوندان‌. *** گوناهسيز تؤكولن‌ ناحاق‌ قانلارين‌ هر داملاسيندان‌ بير بابك‌ قالخاجاق‌ طوفانلار قوپاجاق‌ ائل‌ غضبيندن‌ دوشمانين‌ گؤزونه‌ شيمشك‌ چاخاجاق‌. قانا باتميش‌ ظالم‌ اللره‌ قارشي‌ قالخاجاق‌ ائللرين‌ انتقام‌ الي‌ سون‌ ظفر شبهه‌سيز كوتله‌لريندير غالب‌ گله‌جكدير خلقين‌ املي‌. گئجه‌ هر نه‌ قدر اوزون‌ اولسادا سحر آچيلاجاق‌، گونش‌ دوغاجاق‌ بو سؤز داها بوگون‌ افسانه‌ دگيل‌ «ايشيق‌ قارانليغي‌ بير گون‌ بوغاجاق‌» داراديقجا گونش‌ ساري‌ تئللرين‌ گئده‌جك‌ سهندين‌ باشينين‌ قاري‌ كل‌ چيچكلر اوسته‌ اينجي‌ سپه‌جك‌ دومانلي‌ داغلارين‌ بوز بولوتلاري‌. يئنه‌ يوردوموزا باهار گله‌جك‌ سولغون‌ گوللريميز يئنه‌ گوله‌جك‌ تاريخ‌ جلادلارا باش‌ اگميه‌جك‌ بيزيمدير گله‌جك‌، بؤيوك‌ گله‌جك‌. گؤزلر يئنه‌ كمان‌ كيمي‌ چكيب‌ قاشلارين‌، قولدور باخيشلاري‌ واي‌ مني‌ گؤزلر. داغيديب‌ گؤنلومون‌ باغچاسين‌، بارين‌، ياخيب‌ يانديرماغا خرمني‌ گؤزلر. اليندن‌ كيم‌ قاچدي‌ جانين‌ قورتاردي‌، صنعان‌ دينين‌ آتدي‌، دونوز اوتاردي‌، هر زامان‌ يئني‌ بير فتنه‌ قوپاردي‌، او گورجي‌ باخيشلار، ارمني‌ گؤزلر. سوزگون‌ باخيشيندان‌ اوركلر شان‌ ـ شان‌، هر ياندا مين‌ يانان‌ ، مين‌ ـ مين‌ آليشان‌، داغيديب‌ تئللرين‌ ائديب‌ پريشان‌، قلب‌ ائوين‌ ييخماغا شانه‌ني‌ گؤزلر. حسرتي‌ لاله‌نين‌ باغرين‌ داغلاييب‌، شوقوندان‌ گول‌ گولوب‌، بولود آغلاييب‌، ييغيب‌ داليسيندا دسته‌ باغلاييب‌، سونبولي‌، نرگيزي‌، سوسني‌ گؤزلر. زلفلري‌ قاپ‌ ـ قارا، اوزو آي‌ پارا، ناز ـ غمزه‌سيندن‌ اوره‌كلر يارا، قدرتدن‌ چكيليب‌ قاشلارا قارا، نئيله‌يير ـ نئيله‌يير سورمه‌ني‌ گؤزلر. باخيشي‌، گولوشو، حيله‌سي‌، فندي‌، قاتيب‌ ـ قاتيشديريب‌ پوسته‌ني‌ ـ قندي‌، بيلميرم‌ ايلك‌ ازل‌ كيمدن‌ اؤيرندي‌، چمخمي‌، عشوه‌ني‌، غمزه‌ني‌ گؤزلر. سوردوم‌، شرمدندير، بو، يا نخوتدن‌، باشيني‌ قووزاييب‌ باخماز ابدا. دئديلر، اؤزو ايله‌ دگيل‌، خلقتدن‌ شيوادان‌ آليب‌ بو شيوه‌ني‌ گؤزلر. عشقي‌، اوره‌گيمده‌ تالان‌ قوپاردي‌، صبر و قراريمي‌ چاپدي‌ ـ آپاردي‌، وورغون‌ اولسايدي‌ نه‌يه‌ يازاردي‌ سهند بو قوشماني‌، نغمه‌ني‌، گؤزلر. ¤ ۲۹ اسفند ۱۳۸۲ قارا یازی شاعر پرستاريم‌، شفقت‌ باجيم‌، بري‌ گل‌گيل‌. من‌ خسته‌خانايا گيرركن‌، اوزاديليركن‌ تخت‌ اوسته‌، سنه‌ دئديلر: بو خسته‌، عصريميزين‌ بؤيوك‌ شاعيرلريندن‌ بيرديدير بئله‌ دگيل‌؟ اگنينده‌كي‌ آغ‌ خالات‌ تك‌ تميز اولان‌ او مهربان‌ اوره‌گينله‌ سن‌ دينله‌دين‌ بو تانيتماني‌ چونكو، سؤزلرينه‌ مطلق‌ اينام‌ بسله‌ديگين‌ اؤزونه‌ درين‌ حؤرمت‌ قويدوغون‌ ان‌ بؤيوك‌ حكيم‌ ايدي‌ بو سؤزون‌ سؤيله‌يه‌ني‌. سن‌ بو سؤزه‌ ايناندين‌ مهربان‌ قيز. خسته‌وي‌ محبتله‌، حرمت‌ ايله‌ قورودون‌. يادگار ساخلاماقچين‌، بير شعر ده‌ اوندان‌ ديله‌دين‌. اؤلومون‌ فيرتانالي‌ دنيزينده‌ بوغولانلارا، اوميد ماياغي‌ كيمي‌ گؤرونن‌ اولدوز، منه‌ قولاق‌ آس‌، گل‌، ايندی ‌سنله‌، بؤ «بؤيوك‌» شاعيردن‌ دانيشاق‌: او، سنين‌ پاك‌ محبتلريني‌ ايتيرميه‌جك‌. سنه‌ اوره‌گيندن‌ جوشان‌ بير شعر ده‌ يادگار وئره‌جك‌. سن‌ اونون‌ وئرديگي‌ شعري‌ امتنانلا آلاجاقسان‌، افتخار و هيجانلا بير چوخلارينا دا اوخوياجاقسان‌. طيفيل‌ قيز! كيمسه‌ سنين‌ بو «بؤيوك‌» شاعيريوي‌ تانيماياجاق‌! يازديقلاريني‌ دا نه‌ سن‌، نه‌ ده‌ اؤزگه‌لري‌ اوخوماياجاق‌! سنه‌ اونون‌ آديني‌، باشقا آدامدان‌ داها ائشيتديگيني‌ سؤيله‌يه‌جك‌ كيمسه‌ نه‌ بو ايسه‌ سنه‌، بير سرّ، بير معما اولاجاق‌، شبهه‌ سيز: «- آخي‌ بونو منه‌ دانيشان‌ حكيم‌، يالان‌ دانيشان‌ آدام‌ دگيل‌، هرگز!» بير داها قولاغيوي‌ منه‌ گتير، سني‌ راحاتلاييم‌ زاواللي‌ قيزيم‌! سنين‌ او اينانديغين‌ حكيم‌، يالانچي‌ دگيلدير، هرگز! بو « قارا يازي‌ » شاعيرين‌ آنجاق‌، آدي‌ دا، اؤزو ده‌، شعری ‌ده‌، سؤزو ده‌. دانيشديغي‌ ديلينه‌ گؤره‌، ياساقدير، ياساق‌! ¤ ۲۹ اسفند ۱۳۸۲ بیر هامی، هامی بیر بيري‌ يارييا بؤلدوم‌ ياريني‌دا يارييا يئنه‌، يئنه‌، يئنه‌ده‌ ... * * * ياريلاردان‌ هر ياري‌ حسابسيز ياريلارين‌ بيري‌ و بوتونو ايدي‌! * * * بيرين‌ اؤزو، هامي‌ ايدي‌ و هامي‌، حدسيز ـ حسابسيز بيرلر تهران‌ ـ ¤ ۲۹ اسفند ۱۳۸۲ اووچو جئيران اووچو باخيشلارين‌ ايلديريم‌ كيمي‌، شاخديقجا جانلاري‌ كوله‌ دؤنده‌رير. كيمسه‌ني‌ اؤلدورسه‌، ياخسادا كيمي‌، منه‌ حيات‌ وئرير، اميد گؤسترير. كؤنول‌ قوشلارينا ساللانيب‌ باخماز، اسلان‌ شكارينا چيخيب‌ بو جئيران‌. طرلان‌دا اوخوندان‌ جان‌ قورتارانماز، يايووا، اوخووا، اؤزووه‌ قوربان‌. اوخووا گلندن‌ زاواللي‌ سينه‌، اورك‌ قان‌ ايچينده‌ ال‌ ـ آياق‌ چالير. او، ظالم‌ گؤزلردن‌ يالواريم‌ كيمه‌، يولسوز نه‌ ديل‌ قانير، نه‌ تانري‌ تانير. عشقينله‌ كوكلنن‌ بو شاعير كؤنلوم‌، بير سازا دؤنوبدور، مضرابي‌ سنسن‌. چال‌ گولوم‌، چال‌ گولوم‌ اليوه‌ دؤنوم‌، قويما، بو سحركار ساز، دوشه‌سسدن‌. شعريمين‌ پريسي‌، شعريمين‌ قيزي‌، گئتمه‌ نظريمدن‌، گئتمه‌ اؤنومدن‌. قارنليق‌ گئجه‌مين‌ سنسن‌ اولدوزو، بختيمين‌ اولدوزو باتار، سن‌ گئتسن‌. شيشمك‌ باخيشلارين‌ شاخدير اوستومه‌، شاخدير، قوي‌ اود آلسين‌ بو سؤنوك‌ اوجاق‌، مني‌ يانديرماقدان‌ قورخما، چكينمه‌، من‌ يانسام‌، يوردوموز ايشيقلاناجاق‌. سهند سينه‌سيدير، دلي‌ جيرانيم‌، ايچريسين‌ اودلا، ائشيگين‌ اودلا. قوي‌ عشق‌ آتشينده‌ آليشيم‌، يانيم‌، اوجاغين‌ حؤرمتي‌ اودلادير، اودلا! تهران‌ فروردين‌ 1351 آيدينليق عاشقييم «پوچلوق‌» سفسطه‌سينه‌، كؤنلوم‌ اينانماييبدي‌، ازلدن‌، لاپ‌ ازلدن‌. بو قورقونو، دونياني‌، هدر شئي‌ سانماييبدي‌، نه‌ بوگون‌، نه‌ ده‌ دونن‌. بو نئجه‌ پوچلوقدور كي‌، وارليق‌، طبيعت‌ كيمي‌، چيخيشي‌، جلوه‌سي‌ وار. بو، نه‌ هدرليكدير كي‌، سئوگي‌، محبت‌ كيمي‌، قوش‌ قونماز زيروه‌سي‌وار. ابديت‌ سويونو، نئچون‌ «اسكندر» كيمي‌، ظلمتلردن‌ آختاراق‌. حقيقتين‌ پريسي‌، بير گون‌ دوغسادا يقين‌، آيدينليقدان‌ دوغاج‌. او دوركي‌، دوغان‌ گوندن‌، آيدينليق‌ آختارميشام‌. قارانليقدان‌ قاچميشام‌. بير قيغيلجيم‌ اولوبان‌ كؤزه‌ريب‌ ايشارميشام‌، انگينه‌ يول‌ آچميشام‌. قالا ائشیگی قالا ائشیگی* دولاييدان‌ زينه‌له‌نيب‌، سوزوب‌ آخان‌ سيزقي‌ سولار، گؤز ياشي‌ تك‌ كرانلارين‌، ياناغينا شورولدايير. قولاغيما پيچيلدايان‌ حزين‌ ـ حزين‌ ميزيلتيلار اوغلو اوغلو اؤلموش‌ آنالارين‌ ناله‌سي‌ تك‌ سيزيلدايير. اگري‌ ـ بوروق‌ دولانان‌ آرخ‌ دوگون‌ ـ دوگون‌ ايپه‌ بنزه‌ر قبريستانين‌ بئلين‌ بوغوب قيوريم‌ ـ قيوريم‌ غلطان‌ آخير. ياري‌ اوچوق‌ قبيرلردن‌ ديشره‌ چيخان‌ آغ‌ كلله‌لر تورپاقلي‌ گؤز يئريلردن‌، هوروت‌ ـ هوروت‌ چايا باخير. تيكانلارين‌ گؤي‌ كوللاري‌ آغ‌ چيچكلي‌ اوزرليكلر زمي‌ كيمي‌ اؤسه‌له‌نير يازيئللري‌ اسديگيجن باش‌ چارتلادير گؤلمش‌لردن گردابلاردان‌ قالخان‌ اييلر سومسوك‌ ايتلر حالسيز ـ حالسيز سوموك‌ گزير كوللوك‌لردن‌. داشقين‌ آرخين‌ سوددينلي‌**، قينديرغالي‌ قوجاغيندا بوز تپه‌جيك‌ دونباليبان‌ چيچكلي‌ كور گؤزتك‌ دورور ساري‌ صابين‌ تورپاقلاري‌ سئل‌ كئچرين‌ دوداغيندا قوروشقاميش‌ يارالارتك‌ اوركلري‌ قاريشديرير. پالتار يويان‌ قيز ـ گلينلر، چاي‌ آشاغي‌، توققاج‌ الده‌، ديزه‌ قدر چيرمالاييب‌ قارا يول‌ ـ يول‌ شالوارلاري‌. فينديقجالي‌ آياقلاري‌ مرمر كيمي‌ سو ايچينده‌ چوغان‌ سپيب‌ تاپداييرلار داشلار اوسته‌ پالتارلاري‌. توستوله‌يير داش‌ اوجاقلار بوغ‌ يوكسه‌لير قازانلاردان‌ خيردا ـ خيردا لوت‌ اوشاقلار سپه‌له‌شيب‌ مزارليغا. آياقلارين‌ يارا ـ يارا آجي‌ ديشلي‌ چاقير تيكان‌ كول‌ ـ كوس‌ ييغيب‌ توپلاييرلار قازان‌ آلتدا يانديرماغا. اونلار منه‌ تانيشديلار «كوفته‌ خديش‌»، «حسن‌ بالا» «دلي‌ زينال‌»، «خاللي‌ زيور» «قارا زهرا»، «چويور اختر». او دور اوردا دمير طشتده‌ پالتار يويور «ملك‌ خالا» برج‌ ديبيندن‌ تيكان‌ ـ ييغير «احمد»ايلن‌ «گوده‌ قنبر» بورا بيزيم‌ محلله‌دير من‌ بورادا بوي‌ آتميشام‌ اونلار منيم‌ يولداشيمدير بو يئرلرسه‌ اويناغيميز. اوشاقليغين‌ پردي‌سيني‌ من‌ بونلارلا قارالتميشام‌ بو يئر اولوب‌ اولوروموز هم‌ باغچاميز، هم‌ باغيميز. من‌ بو يئرده‌ گونلريمين ايلك‌ باهارين‌ اوتوزموشام مين‌ بير حسرت‌ توزو قونوب اوره‌گيمين‌ آيناسينا چاتلاتديغيم‌ ساپانلارين آيناسينا اوتورموشام‌ توللانميشام‌ طالعيمين‌ فيرتانالي‌ درياسينا. ديريليگين‌ ياشايشين‌ فلاكتين‌، مشقتين‌ بو يئرلرده‌ داديبان‌ من‌ آجي‌سيني‌، تمسينميشم‌. ساده‌، يوخسول‌ اينسانلارين‌ صداقتين‌، محبتين‌، بويئرلرده‌ من‌ دويوبان آلوويلا ايسينميشم‌. محروم‌ اينسان‌ طالعينين‌ لوحه‌لرين‌، غم‌ دفترين‌ من‌ بورادا واراق‌ ـ واراق آچيب‌ ـ باخيب‌ اوخوموشام‌. شعريمين‌، آماليمين‌ خالچاسينين‌ ايلمكلرين‌، ناخيشلارين‌ اورنگلرله‌ بوياميشام‌، توخوموشام‌. اوزون‌ گونلر بورادابيز ائوجيك‌ تيكيب‌، باغ‌ اكميشيك‌ بيان‌ اولوب‌، تيكان‌ اولوب‌ باغچاميزين‌ آغاجلاري‌. ساعتلرله‌ چاليشميشيق‌ جان‌ آتميشيق‌، تر توكموشوك‌ گؤل‌ دوزه‌لديب‌ توپلاميشيق باشسيز آخان‌ نيل‌ سولاري‌. چايا قالخان‌ دولايي‌يا قاييرميشيق‌ پلله‌كانلار. آغير ـ آغير داشلار ايلن دوزه‌لتميشيك‌ آتلاماجلار. فيرلانيبدير سحر ـ آخشام‌ قوردوغوموز دگيرمانلار اليميزله‌ اكيليبدير ساحل‌ بويو بو آغاجلار. باخ‌! او، «بولوت‌» بولاغيدير، من‌ قازميشام‌ او بولاغي‌ باخسان‌ اگر دوم‌ دورو دور نووچاسيندان‌ آخان‌ سولار. بوردا هر يان‌ سو اولسادا گون‌ اورتانين‌ شاخلوو چاغي‌ ايچمك‌ اوچون‌ سو تاپيلماز اوركلردن‌ آلوو قالخار. سحر ـ آخشام‌، گون‌ آراسي‌ ديبين‌ كسه‌ر آرواد ـ اوشاق‌ الي‌ دوللو كوزكچه‌لي‌، دؤوره‌ قورار، نوبه‌ توتار. احسانيمي‌ چوخدا بئله‌ مفته‌ بيلمه‌، هر كس‌ آنجاق‌ نئچه‌ ساعات‌ عؤمرون‌ وئرر نئچه‌ ايچيم‌ سودولدورار. *** مَترت‌ده‌ سؤزومه‌ قاتيق‌ قاب‌ ـ قاشيغي‌ مژمئيده‌. «خانيم‌ خالا» دالان‌ آلتدا، اوتوروبدور گؤزو يولدا. بالام‌ حسين‌! اختر گئديب‌ دوغرامايا سو گتيره‌، ايندي‌ «سادات‌» ايشدن‌ گلر قاچ‌ گؤر باجين‌ قالدي‌ هاردا. «ساداتقلي‌» ائوه‌ گيرير الده‌ موشار، يورقون‌ ـ آرقين موشاريني‌ سؤيكه‌يه‌رك كوشخانانين‌ بوجاغينا. چؤكور كهنه‌ پالاز اوسته اوزاديري‌ آياقلارين‌ آلنينداكي‌ قيريشلاردان‌ تر سوزولور ياناغينا: ـ ديليم‌ چيخير سوسوزومدان آي‌ قيز! بير آز سو وئرمنه‌ (خانيم‌ اوزون‌ ديرناخلايير): ـ كول‌ باشيما! قيز گلمه‌دي‌. آياق‌ يالين‌ ائودن‌ چيخير قيزا قارشي‌ يازيق‌ ننه‌ لاكن‌ قيزا نؤبت‌ يوخدو بولاغ‌ باشي‌ ولوله‌دي‌. يوزه‌ ياخين‌ آرواد ـ اوشاق‌ اضطرابدا اوزه‌ ـ اوزه‌ دوزولوبلر اوتوروبلار گؤز تيكيبلرچشمه‌جيگه‌ اوزلرينده‌ تلسمه‌نين انتظارين‌ چيزگيلري اوركلري‌ سويا دؤنور نووچاجيقدان‌ سو گلديكجه‌. ييغيناغين‌ آراسيندا ياشيل‌ گؤزلو چشمه‌جيگين‌ قيتمير سويو گؤز ياشي‌ تك نووچاجيقدان‌ سوزوب‌ آخير. آخيشينا يوز بوقدر گوز باخسادا غمگين‌ ـ غمگين كوزكچه‌نين‌ ديبلرينن‌ هله‌ جانسيز بير سس‌ قالخير. تهران‌ 1346 * :(Qala Eşiyiقالا ائشيگی ( مراغا(مراغه) شهرينين اسکی محله‌لريندندير. ** سوددين(سوتلگن – سوتلوكن) (sütlükən) بيتكي آدي دوشونمک دوشونورم‌، دوشوننميرم‌. سانكي‌ ايسته‌ييرم‌ دوشونم‌، دوشوننميرم‌. دويغولاريم‌ قول‌ ـ بوداقدير. دوشوننميرم‌. بيليرسن‌ نييه‌؟ دوشونمك‌ ياساقدير. نه‌ ائديم‌، هارا گئديم‌؟ يئر اوزو بوزدو، قاردي‌. دؤرت‌ چئورم‌ ديواردي‌. ديوارلار قاف‌ داغي‌ باييردا كؤپك وار گؤزلري‌ قان‌ چاناغي‌. قاپيلار قاپانيب‌، خندقه‌ سو باغلانيب‌، هاراي‌، هاراي‌، نه‌ اولدوز وار، نه‌ آي‌، تكم‌، تك‌. نه‌ يار ـ يولداش‌ قاليب‌، نه‌ كؤمك‌. يئر ـ گؤي‌ باش‌ آتيب‌، ياتيب‌، آياقلارا قارغي‌ باتيب‌. سحرين‌ آغ‌ چادري‌ پولوكلويه‌ دوغرانيب‌، قارا نفته‌ بولانيب‌، قالاق‌ ـ قالاق‌ قالانيب‌ واي‌، ايندي‌ چاخماق‌ چاخاجاقلار، اود ووروب‌، مني‌ ياخاجاقلار. قوي‌ بيدير ـ بيدير بيداررانيم‌، قوي‌ قناره‌يه‌ آسلانيم‌، قوي‌ شيشه‌ تاخيليم‌، قوي‌ يانيم‌ ـ ياخيليم‌. اودولامدان‌ آلوو قالخا، گؤرنلر گؤره‌، باخا، گذرانيمي‌ ائشيده‌لر ائشيديب‌ دوشونه‌لر: «انسان‌ ياخيرلار» غافيلدان‌ بير سس‌ باغيرير، دييه‌سن‌ مني‌ چاغيرير: - هئي‌ ............ اي‌ بابا ...... اي‌ ........ نه‌ قويوب‌، نه‌ آختاريرسان‌، تيكانليق‌ سوواريرسان‌، «دوشون‌» گؤر نه‌ واختدير؟! غافيلدان‌ داها بير سس‌ باغيرير مني‌ يوخ‌، سسي‌ چاغيرير: - هئي‌ ........نه‌ دئدين‌؟! نه‌ سؤيله‌دين‌؟! «دوشونمك‌»؟!يوخ‌ ـ يوخ‌! باش‌ آپارما چوخ‌! ياساقدير ـ ياساقدير. تهران‌ 24 بهمن‌ 1338 بوز چیچگی گلدي‌ چپيش‌ كيمي‌ شن‌، شيطان‌، ورهوو نازلانا-نازلانا اوزومه‌ باخدي‌. الده‌ نئچه‌ پيتا بوز چيچگي‌، او- گوللري‌ هوسلن‌ گولدانا تاخدي‌. «بونلاري‌ يادگار ساخلارسان‌ مندن‌» دييه‌-گؤيرچين‌ تك‌ پيرلادي‌، گئتدي‌. غمزه‌سي‌ اوخ‌ كيمي‌ دگدي‌ سينمدن‌، اوو ايكن‌ اووچوسون‌ اوولادي‌، گئتدي‌. گولداندا پيتالار قالدي‌ بير زامان‌ گوللري‌ قورودو، تؤكولدو بير-بير منيمسه‌ ايچيمي‌ دوغرادي‌ هجران‌: «بونازين‌، ادانين‌ معناسي‌ نه‌دير؟» او، سئللر اوزونده‌ اوزن‌ بير گولون‌، پيتاسيندا آچان‌ گوله‌ اوخشاردي‌. هر آن‌ بو دهشتلي‌ طالعين‌، يولون‌، لوهمه‌ دالغالاري‌ باغرين‌ اوغاردي‌. ياردا-ياراشيقدا پريلر كيمين‌، پئشه‌سي‌ ياراماز ديولره‌ خدمت‌ قوينو بخته‌ورليك‌ اوجاغي‌ لاكن‌ نصيبي‌ قارا گون‌، قسمتي‌ حسرت‌. او، سرت‌ قايالارين‌ قوزو جيراني‌، قورشونلو، پيچاقلي‌ شهرده‌ دوستاق‌. بير قارين‌ منتلي‌ چؤرك‌ قرباني‌، هر گئجه‌ بير قوردون‌ ائوينده‌ قوناق‌. عشقه‌، محبته‌ سوسوز اوره‌گي‌، گاه‌ ايكييه‌ باغلي‌ گاه‌، اوچه‌ باغلي‌، اميدي‌، آرزيسي‌، عشقي‌، ديلگي‌، بيلمز نه‌يه‌ باغلي‌، لاپ‌ هئچه‌ باغلي‌. مني‌ بير دفعه‌ليك‌ آتيردي‌ اگر، گئدنده‌ گول‌ نيه‌ وئردي‌ يادگار؟ بيلميردي‌، بيلميردي‌، بيلميردي‌ مگر گول‌ نه‌ قدر عمر ائدر، نه‌ قدر ياشار؟! اونا سؤيله‌مه‌ديم‌، دئمه‌ديم‌ نه‌دن‌ دريلن‌ چيچكدن‌ يادگار اولماز. يوزده‌ گؤزتله‌سن‌، يوزده‌ سو وئرسن‌، كؤكوندن‌ آيريلان‌ سارالار، قالماز. نه‌ بيليم‌، بلكه‌ده‌، او، آج‌ مارالين‌ گماني‌ بو گوله‌ گليرميش‌ تكجه‌. بيرده‌ ياريمازا نه‌ يارجي‌ -يارين‌ صاباحي‌ او نئجه‌ دوشونسون‌، نئجه‌؟ صاباحسيز گئچركن‌ گونو هميشه‌، كدرلر عمرليك‌، شادليقلار بير آن‌ صاباحدان‌ نه‌ اوموب‌-كوسه‌جكدير، نه‌ سحري‌ سيخينتي‌، آخشامي‌ حرمان‌. شنليكلر، شادليقلار، دئييش‌-گولوشلر، اونا بير اؤتري‌ سازاق‌ كيمي‌ ايدي‌. ييخيق‌ اوره‌گينده‌، سئوگي‌، سئويشلر، آنجاق‌ بير گئجه‌ليك‌ قوناق‌ كيمي‌ ايدي‌. بير زامان‌ دالينجا دولانديم‌ خسته‌، يئره‌-گؤيه‌ زنجير سالديم‌، تاپماديم‌. آختارديم‌، قويماديم‌ داشي‌ داش‌ اوسته‌، هر ياندان‌ سوراغين‌ آلديم‌، تاپماديم‌. گون‌ كئچدي‌، آي‌ كئچدي‌، ايل‌ده‌ قورتاردي‌، غميني‌ كؤنلومدن‌ آتا بيلمه‌ديم‌. منيم‌ده‌ سارامي‌ سئللر آپاردي‌، ندنسه‌ اليندن‌ توتا بيلمه‌ديم‌. اؤزو ايتدي‌ باتدي‌، دوماندا، چنده‌، گولوده‌ قورودو، تؤكولدو-اولسون‌، غميني‌ يادگار ساخلارام‌ من‌ده‌، غم‌ كي‌، چيچك‌ دگيل‌ سارالسين‌-سولسون‌. اونودان‌ دگيلم‌ دردين‌، نيسگيلين‌، سهند طاقتي‌ وار منده‌ ده‌ قاللام‌. شرينين‌ اؤزوتك‌ غمي‌ده‌ شيرين‌ گئديبسه‌ مهريمي‌ غمينه‌ ساللام‌. *** دونن‌ قار ياغيردي‌، باخديم‌، باغچا، باغ‌ سون‌ يارپاقلاريني‌دا تؤكوب‌ ساچميشدي‌. يالينجيق‌ پيتالار اسيردي‌ زاغ‌-زاغ‌، لاكن‌، بوز چيچگي‌ چيچگ‌ آچميشدي‌. بير آندا ائله‌ بيل‌ عالم‌ دگيشدي‌، دومانلار دانيشدي‌، سس‌ گلدي‌ چندن‌. ايچيمه‌ سسلردن‌ ولوله‌ دوشدو، «بونلاري‌ يادگار ساخلارسان‌ مندن‌» يئنه‌ يوماقلانان‌ آرزيم‌، ديله‌گيم‌، آچيلدي‌ حسرته‌، غمه‌ دولاشدي‌. سازكيمي‌ چاليندي‌ يانان‌ اوره‌گيم‌، الهاميم‌ فيشقيردي‌، نغمه‌لر داشدي‌. بوز چيچگي‌ منيم‌ سئوگي‌ چيچگيم‌، آلقيش‌ بو دؤزومه‌، ايلقارا آلقيش‌. شاختايا، بورانا كيم‌ دؤزرميش‌، كيم‌؟ سنده‌ گؤر نه‌ درين‌ معنا وارايميش‌! قيزين‌ اوره‌گيمين‌ اودونا، قيزين‌، سن‌ منيم‌ عشقيمين‌ سون‌ باهاريسان‌. او گناهسيز قيزين‌، پناهسيز قيوين‌، خزاندا گول‌ آچان‌ يادگاريسان‌. سني‌ اوره‌گيمه‌ اكيرم‌ باري‌، كؤكسومده‌ گؤك‌ ساليب‌ بوداق‌ آتاسان‌. ياغديقجا باشيما زمانه‌ قاري‌، هي‌ چيچك‌ آچاسان‌، چيچك‌ آچاسان‌. تهران‌ ـ بهمن‌ 1350 آخير سوژه ( جان‌ اشتايين‌بك'ه‌ ) حييفسيله‌نيرم‌، او گونلريمه‌، خيرسيز بير نامرده‌ آلدانماغيما او،اينسان‌ آديني‌ اوغورليانين‌ تزوير كارليغينا توولانماغيما. آز دگيل‌، 20 ايل‌، من‌ بو نامردي‌، بيراينسان‌ تانييب‌، تانيتديرميشام‌. بير چوخ‌ اؤزومدن‌ده‌ ساده‌لرينه‌، بوتون‌ يازديقلارين‌ اوخوتدورموشام‌. سن‌ دئمه‌، دئينلر دئديگي‌ كيمي‌، بؤيوك‌ محك‌ ايميش‌اينسانا زامان‌. شله‌نه‌ قدرده‌ قابا اولسايميش‌، آخيرسي‌ كئچرميش‌ ايپ‌ دوواناقدان‌. دونيانين‌ غريبه‌ اويونلاري‌ وار اينسان‌ دا بو قدر تئز آلدانارميش‌؟ بو آلدانماق‌ دگيل‌، ساتيلقانليقدير، اشتايين‌بكي‌ده‌ آلماق‌ اولارميش‌؟ بازار چوخ‌ قيزغيندير يئني‌ دونيادا، وجدان‌دا بير ماتاح‌ كيمي‌ ساتيلير. بير اووج‌ دولارا، بير اووج‌ پولا، شرفين‌، ناموسون‌ داشي‌ آتيلير. «غضب‌ سالخيملارين‌» يارادان‌ اللر، غضب‌ اوردوسونا توپ‌دا آتارميش‌. فاشيزم‌ عليهينه‌ يازان‌ قلملر اله‌نيب‌-دولانيب‌ فاشيست‌ اولارميش‌. بوگون‌ ويتناما سوخولانلارين‌، فاشيست‌ اوردوسيله‌ فرقي‌ هاردادير؟ اودااينسان‌ قاني‌ ايچيردي‌، بو دا باخسان‌ همان‌ آشدير، همان‌ كاسادير. بو قودوزلوقلارا قارشي‌ دونيادا، اعتراض‌ سسلري‌ گؤيه‌ گئدركن‌ «سارت‌»لار، «راسل‌»لر محكمه‌ قوروب‌ اينسان‌ جلادلارين‌ محكوم‌ ائدركن‌، ماسقالي‌ بر يانكي‌، آخماق‌ بير كابوي‌، وار-يوخون‌ اوتوز، وجدانين‌ ساتير. مظلوم‌ و مبارز بير خلقه‌ قارشي‌ شرفين‌ گلوله‌ ائيله‌يير، آتير. ويتنامدا چوخ‌ توپلار آتيلير هر گون‌ سن‌ده‌ آت‌ توپونو، گلسين‌، «قهرمان‌» بلي‌، ذاتي‌ قيريق‌ بير «ضيالييا» شرفلي‌ ياشاماق‌ دگيلدير آسان‌. ايندييه‌ قدر هئچ‌ فيكيرلشميسن‌، ويتنامدا نه‌ گزيب‌، نه‌ آختاريردين‌؟ ماشاني‌ چكركن‌ هئچ‌ بير دوشوندون‌ كيملرين‌ اوستونه‌ آتش‌ آچيردين‌؟ قلم‌-توپ‌، اريميش‌ قورشون‌ مركب‌، كاغاذ بير حق‌ سئوراينسان‌ سينه‌سي‌. ياز، «بؤيوك‌ محرر» اسيرگمه‌، ياز: جان‌ اشتايين‌ بكين‌ آخر سوژه‌سي‌. ياز، قوي‌ شيطانلارين‌ بارگاهيندا كئچميشينين‌ اوستون‌ اؤرتسون‌ بولكه‌ ياز، قوي‌ باش‌ اگديگين‌ يئني‌ تانريلار «اسكي‌ گناهيندان‌» گؤز اؤرتسون‌، بلكه‌! *** ويتنامدا چوخ‌ توپلار آتيلير هر گون‌ سن‌ده‌ آت‌ توپونو، گلسين‌، «قهرمان‌» بلي‌، ذاتي‌ قيريق‌ بير «ضيالييا» شرفلي‌ ياشاماق‌ دگيلدير آسان‌. آت‌ گلسين‌، توپوندان‌ چيخان‌ گولله‌لر، تكجه‌ ويتنامليني‌ قيريب‌ اؤلدورمور. حياتين‌ ماراقلي‌ سيناقلاري‌ وار، اونلارلا «اشتايين‌ بك‌»لرده‌ اؤلور. باخما، هله‌ نفس‌ چكيرسن‌ ساتقين‌ اؤلوم‌، تكجه‌ دگيل‌، نفس‌ چكمه‌مك‌ چوخلار نفس‌ چكمير، ياشايير، اما، چوخلار نفس‌ چكير، اؤلودور-دئمك‌. آبان‌ ـ 1346 من‌ تبريز'دن‌ گلميشه‌م بيلميره‌م‌ آغلاييم‌، بيلميره‌م‌ گولوم‌، بيلميره‌م‌ آچيليب‌، يا سولوب‌ گولوم‌! دانيشماغا توتمور آغزيمدا ديليم‌، آخي‌ دوستلار، من‌ تبريز'دن‌ گلميشه‌م‌! مندن‌ سوروشمايين‌ تويدان‌، بايرامدان‌، نغمه‌دن‌، ماهني‌دان‌، باده‌دن‌، جامدان‌، اوغول-‌ اوشاغيمدان‌، بالا ـ بولامدان‌، آمان‌ دوستلار، من‌ تبريز'دن‌ گلميشه‌م‌! سؤز آچمايين‌ منه‌ يازدان‌، باهاردان‌، يا ايستي‌ اوره كلي‌، ايستكلي‌ ياردان‌ سورمايين‌ او عزيز آنا ديياردان‌، آمان‌، دوستلار، من‌ تبريز'دن‌ گلميشه‌م‌! سورمايين‌، سورمايين‌ ياشيل‌ داغلاردان‌، شاختا قارسيلايان‌ بارلي‌ باغلاردان‌، يا دا، باغريمداكي‌ چارپاز داغلاردان‌، آمان‌ دوستلار، من‌ تبريز'دن‌ گلميشه‌م‌! عاريفلر درديمي‌ آنلايار ـ قانار، آليشانلار آلوولانار، اودلانار، بعضيلر سؤزومو افسانه‌ سانار، آمان‌ دوستلار، من‌ تبريز'دن‌ گلميشه‌م‌! يارادان‌ ديل‌ وئريب‌ اينسان‌ دانيشا، ال‌ ـ قول‌ وئريب‌ حيات‌ اوچون‌ ووروشا، اوره ك‌ وئريب‌ سئوه‌، كوسه‌، باريشا، آمان‌ دوستلار، من‌ تبريز'دن‌ گلميشه‌م‌! گوناهيم‌: ثروتيم‌، دوشونجه‌م‌، ديليم‌، ال‌ ـ قولوم‌ زنجيرده‌، يورد، ديليم‌ ـ ديليم‌، اوره ييم‌ شان‌ ـ شاندير، باغليدير ديليم‌، آمان‌، دوستلار، من‌ تبريز'دن‌ گلميشه‌م‌! شاعيرين‌ سيلاحي‌ كلمه‌دير، سؤزدور، ياخان‌ شاپالاقدير، ياخيلان‌ اوزدور، گؤيه رن‌ ياناقدير، قيزاران‌ گؤزدور، آمان‌، دوستلار، من‌ تبريز'دن‌ گلميشه‌م‌! قلم‌ سونگو ايله‌ قارشي‌ دورا؟...هئي‌... كاغاذ قالخان‌ اولا، جان‌ قورويا؟...هئي‌... ناحاق‌ قان‌ قورويا، قورومايا؟...هئي‌... آمان‌ دوستلار، من‌ تبريز'دن‌ گلميشه‌م‌! سؤز دوستلارينا من‌ دايانانميرام‌، بوش‌ بوغاز سؤزونه‌ اينانانميرام‌، جان‌ قويماقلا، سؤزو، بير سانانميرام‌، چونكو دوستلار، من‌ تبريز'دن‌ گلميشه‌م‌! باده‌ مجليسينده‌، ايستي‌ اوتاقدا، اؤيونمك‌ ده‌ اولار، بلكه‌ جوشماق‌ دا، ايش‌ مرره‌ باشينا يئتيشه‌ن‌ واختدا، آمان‌ دوستلار، من‌ تبريز'دن‌ گلميشه‌م‌! لاله‌نين‌ توتولدو باغري‌ قارالدي‌؟ بولبولون‌ نه‌ اولدو رنگي‌ سارالدي‌؟ قان‌ قارداشلاريم‌ بس‌ هاياندا قالدي‌؟ آمان‌ دوستلار، من‌ تبريز'دن‌ گلميشه‌م‌! طالئعيم‌ بللي‌دير دوستا، دوشمانا، دئميره‌م‌ او باشي‌ دومانلي‌ آنا، لاله‌يه‌ بورونوب‌ يا باتيب‌ قانا، آنجاق‌ دوستلار من‌ تبريز'دن‌ گلميشه‌م‌! ساوالان‌ اوره كلي‌ تبريز آناسي‌، اللري‌ اوستونده‌ قاليب‌ بالاسي‌، تويو چاليناركن‌ باشلاييب‌ ياسي‌، آمان‌ دوستلار، من‌ تبريز'دن‌ گلميشه‌م‌! ديرناقلانيب‌ گلينلرين‌ ياناغي‌، گردكلر اولوبدور « قاسيم‌ » اوتاغي‌، قيرميزي‌ گئيينيب‌ عئينالي‌ داغي‌، آمان‌ دوستلار، من‌ تبريز'دن‌ گلميشه‌م‌! دومان‌ چولقاييبدير داغلاري‌، دوزو، شهه‌رين‌ آغزيندا قاليبدير سؤزو، آنجاق‌، سحر ـ آخشام‌ قيزارير گؤزو، آمان‌ دوستلار، من‌ تبريز'دن‌ گلميشه‌م‌! دؤنوم‌ ـ دؤنگه‌لرده‌ قوردلار اولاشير، سومسوك‌ ـ سومسوك‌ گزير، گاه‌ قودوزلاشير، بعضن ده‌ ديشلري‌ قانا بولاشير، آمان‌ دوستلار، من‌ تبريز'دن‌ گلميشه‌م‌! درين‌ دنيز كيمي‌ ساكيتدير شهه‌ر، سس‌سيز ييرقالانير قالين‌ لپه‌لر، بو سوكوتدا نه‌لر گيزله‌نيب‌، نه‌لر؟... آمان‌ دوستلار، من‌ تبريز'دن‌ گلميشه‌م‌! سهند'ين‌ ايچينده‌ كوپسونور وولقان‌، باشيندا گاه‌ دومان‌، گاه‌ دا كي‌، توفان‌، بويلانير شهه‌ره‌ باخير نيگاران‌، آمان‌ دوستلار، من‌ تبريز'دن‌ گلميشه‌م‌! وطن‌ دميرده‌دير، وطن‌ داردادير، گؤزلري‌ يول‌ چكير، اينتيظاردادير، «شهرييار» قارداشيم‌ گؤره سن‌ هاردادير، آمان‌ دوستلار، من‌ تبريز'دن‌ گلميشه‌م‌! تهران‌، اسفند 1356