نه دن آذربايجان يئرلرينده قالا چوخ ساييدا گورونور ؟

 

آذربايجان دئييله ن يئرلر بوگونگو آدلانان يئرلردن سواي باشقا سرحدلر اولاراق " بو عنواني آراشديرماق ايچون باشقا يئرلردن ده فايدالانماغا مجبور گورونوروك .دئمه ك تاريخ و جغرافيا باخيمين بوعنوانا آلمالييق .

قالانين چوخلوغو آذربايجان يئرلرينده هئچ نه دقيق آمار و بيلديري دن آسيلي اولماياراق هر بير آذربايجانلي نين گوزو اونونده يقين بير نئچه قالا دايانيب دير . هر شهرده و هر كندده بير نئچه قالا هئله ده وار آياق اوسته اولاركن اونلارين سايي تاسف له بو گونه دك بير بللي حدده اوزه چيخماميش دير . ايه ر بير پارا بو قالالار هئله آياق داديلار بير پاراسيندان تكجه بير – ايكي اوچموش حاصار و يا داها تاسف لي بير پوشته داش – كرپيچ قاليب دير ! تاريخ يازيلان يئرلرده خصوص كيتاب و يازي سندلر اولمايان عصيرلرده همين داش – كرپيچ لر بير ائل و بير خالقين تاريخينين بيلديره ن ماتريال لار سانيلير . بوگون آرخالوژي علمي بير بئله دقت و سورعت له ايره لي گئديرسه نه دني همين اونم دن آسيلي دير .ائيله سه ( قالالار آذربايجانين تاريخي ديلر ) سوزونه اوره ك دن اينانمالييق . بو قالالار اوچ باخيمدان سئرانمالي و اوخونمالي ديلار : بينا و اونون تيكينتي سويه سي .—بينانين قورولان و چاليشان عصري و يا خود عصيرلري – بينادان فايدالانان كس لر و يا ائل لر .

1- بينالارين تيكينتي سويه سي – اونون نه ايچون قورولماسي فاكتيني آيدين جا بيلديرير . مختصرجه بو قالالار : دوشمان لاردان آمان تاپماق ايچون گيزلي يئرلر – دوشمان لارلا محاربه و دويوش يئرلر – شهرلرويا كندلردن حمايه ايچون قورولان يئرلر – حربي قوه لري بسله يه ن قالالار-يئمه ك و ايل زوماري ساخلايان قالالار – محاربه لرده عائله و عادي شخص لر ايجون امن يئرلر – خان لار .سولطان لار . حاكيم لر و پادشاه لار سرحدديني قورويان قالالار – بير پارا نومايش ايچون تيكيله ن قالالار – دايمي يوروش لر قاباغيني آلماق ايچون تبكبله ن قالالار و...سايره فاكت لار . ديگر طرف دن بو قالالارين تيكينتي سويه سي اوندا چاليشان كس لرين عصريني آيدين لادير . مثال : بو حربي چي لر اوخ و ياي لا و يا توفنگ و توپ لا و يا باشقا حربي آلت لرله دويوشه حاضيرلانميشلا ر بيلينيرسه . اونون عصيري ده بو اوزدن بللي اولور . ها بئله قالالارين تيكينتي سينده ايشله نه ن بينا ماتريال لاري و ها بئله بينانين تيكينتي سويه سي اونون نه ايچون فايدالانماسي و هانسي عصيرين بيناسي دير ياخشي جا بيلديرير . دئمه ك گوزه گله ن بير پوشته داش – كرپيچ دن يوزلر صحيفه دوزگون تاريخ يازماق اولار ..

ايكينجي فاكت بينالارين هانسي عصيرده قورولماسي و اونون داوامي نئچه ديگر عصيرده و هانسي ايل لرده و نه ساياق فايدالانيب دير فاكتي دير . بونو قالالاردان دوشونمه ك اونجه بيرينجي فاكتي دقبق جه آراشديراندان سونرا ال وئريش لي دير . دئمه ك اونجه بو فاكتي بيلمه لييك كي مثال : ساروج دان و چئيي كرپيچ دن بر پا اولان قالالار تكجه آذربايجانا عايد و سنه 200 ميلاددان اونجه دن بري قورولان قالالاردير . سونرا ايسه هر هارادا بو قرار قالالار گورولورسه . دئمه ك 200 ميلاددان اونجه دن بري تاريخي اوخويوب آراشديرمالييق . ها بئله بير پارا يئني ليك لر و دئيشيك لر بو قالالاردا آيدين جا بللي اولار و همين دئيشيك ليك لر كيم لر و هانسي سنه لرده اولوب دور يئنه همين فاكت اوزوندن بيلينه ر .

اوچونجو فاكت او قالالاردان و بينالاردان فايدالانان كس لر ديلر . بو فاكتا ال تاپماق لا دئمه ك آذربايجانين تاريخي چوخ تكميل حال دا الده ائديله بيلير . اونا گوره ده اصيل عنواني بيلمه لييك ( نه دن آذربايجان يئرلرينده قالالار چوخ سايي دا گورونور ؟ ) .آذربايجانين اوزه ل هاوا دورومو . اوندا ياشايان خالقي بير پارا ايش لره و سوزلره دقت لي اولماق لارينا سبب اولوب دور . بيري سه ايل يئمه يي و زوماري دئمه ك دير . اونا گوره ده بير پارا قالالار اونجه همين زومارلاري ييغماق ايچون بر پا اولوب لار ( بو گونكو سيلو و سردخانالار كيمي ) . بير ائل و بير طابفانين ديريليي همين زوماردان آسيلي اولاراق بو آنبارلاري گودمه ك و اوندان موغايات ائتمه ك همين ائللره بير بورج كيمي وارميش . ائيله سه او گونكو دوشمان لاردا همين زومارا ال تاپماق ايچون محاربه يه گلميش لر . بئله حال دا يئرلي ائل لر زومارخانالاردا بير پارا دايمي گودوك چو و عسگر لازم لي گورموش لر .

آذربايجان كند و شهرلري گوزه ل توپراغي و هاواسي و خالقينين غيرتي آلتيندا دايما نعمت لرله دولو و هر طاماح كارين آغزيني سولادان وارميش . اونا گوره ده هر قونشو خالق – ائل – سولطان – حاكيم ...و سايره لر آزجا زورلانماق همي بو اولكه يه يوروش ائديب و اوزونه پاي آپارماغي بير آرزي كيمي بسله ييرميش لر . زوماردان باشقا و بلكه داها اوستون آنا تورپاغينا و آتا اوجاغينا آرتيق ماراغ و غيرتي اولان آذربايجانلي ساده جه بو يوروش لره بويون اولماييب و تكرار محاربه لره آليشميش دير . بئله تكرارلي محاربه لر دايمي و داواملي قالالار طلب ائديرميش . دئمه ك ( آذربايجانلي تاريخ بويو باسقين لارا معروض قالمبش دير ) و ديگر طرف دن ( آذربايجانلي هئچ زامان محاربه يه ايلك آتديمي آتماميش دير ) . بلكه دايما طاماح كار و زوربا دوشمان لار قارشيسيندا دويوشمه يه مجبور قالميشدي . قالالار آذربايجانين تاريخي اولاراق اوخونمالي و بسلنمه لي ديلر!

قالالاردان علاوه " پيرلر بيناسي – اوجاق لار بيناسي و باشقا زيارتگاه لار بير خالقين مقدس ايناملاري سانيلاركن بسلنمه لي و هابئله آراشديرمالي ديلار . ائيله سه آذربايجانلي ايچون مقدس يئر نه دير ؟ بونو اونلارين آنديندان باشا دوشمه ك اولور . آنا سودو – آتا چوره يي – آتا مزاري – يئدييم چوره ك – دادديقيم دوز – حق سلام – كسدييميز چوره ك – اولو تانري – يئري گويو يارادان حاققي – بالا جاني – يئدييميز بركت حاققي و... بو ساياق آندلار اونلارين اينامين داها آيدين گوسترير . بير ناغيل – بير حادثه – بير اينام و بير كرچك دن دوغولان بو بينالاردا قالالار كيمي ائلين تاريخي سانيلير . بو عنوانا داوام " سيزين ياشاديقيز يئرده نئچه قالا – پير – اوجاق – امامزادا ... واردير ؟ اونلاري بيلين و باشقا ماراقلي لارا بيلديرين .


زهره وفايي – تبريز

 

 

 

 

 

http://www.kitablar.com

http://www.kitablar.org/