دئمک اولار کی میللی ذوقی و وارلیق کوکلری درک ائدن بیر آذربایجانلی، او دیاری جنت ائتمکه چالیشار. میللی ذوقدن یالنیر یارادیجیلق توره نه بیله ر. ذوق عالمی بیر میللتین درین مدنی وارلیقیندان خبر وئریر. اوجادان اعلان ائدیر کی منده بیر میللت کیمی وارام. بودور منیم یارادیجیلیقیم. ائله انا گوره شاعیر تاریخ بویو فشارلارا معروض قالان میللتینی اوز یارادیجیلیق ذوقی ایله بئله خطاب ائدیر:
"اهل تمکینم منی بنزه تمه ای گول بولبوله
درده یوخ تابی اونون هر لحظه بیر فریادی وار"
بیر کوچری و قیسا باخیشلا آذربایجانین آغیز (شفاهی) ادبیاتینا معلوم اولور کی بو میللی ذوق و درین ائستئتیک نئجه خالقیمیزی تاریخ بویو یاشادیب و بیزیم زنگین پوئزیا آنتولوژیلاری، بایاتیلار مجموعه لری و آتا بابا سوزلری بو گونه دک دیللرده ازبر اولوب و منظومه لرده قید الوبدی.
  داغلار داغیمدیر منیم،
غم اولاغیمدیر منیم،
دیندیرمه قان آغلارام
یامان چاغیمدیر منیم.
یارادان خالقیمیز "یامان چاغیندا دا" اوز اوره گینین " غم اولاغی" اواماسینی نه گوزل ذوقیله بیان ائیر.
میللی ذوقدان یارانان اثرلر و اوره ک خزینه لریندن ریشه تاپان  سوزلر ائله  درین معنالیدر کی بیزیم عارف شاعیرلریمیز ده بو ذوقی  چئشیتلی ژانرلاردا بیان ائدیبلر. بو سوزلرده میللتیمیزین اورک نبضی چالینیر و تاریخ اوردا عکس اولونور. دئمک شاعیرلریمیز بو ذوق و شوق ایله زامانه نین معین وضعییتین تصویر ائدیرلر. یانیز او میللی ذوقون گوجو و قودرتی بو اثرلری قرنلر یاشادیر و هر زامان نوروز گوکی تک صفالی قالیر.
نی کیمی، هر دم که بزم وصلینی یاد ایلرم،
تا نفس واردر قوری جسمیمده، فریاد ایلرم.
اینجیمم هر نئیجه کیم، اغیار بیداد ایلسه،
یار جوریچون، کونول، بیداده معتاد ایلرم.
لوح عالمدن یودوم اشک ایله مجنون آدینی،
ای فضولی، من دخی عالمده بیر آد ایلرم.
آذربایجانین ادبیات و اینجه صنعتی  دورت دفعه اورتوگرافینین دئیشمه سینه باخمیاراق، ائله بو میللی ذوق و گوزللیکی سئومکله اوز یارادیجیلیقین تاریخلر بویو دوام ائدیبدر. آذربایجان تورکی دیلین کوکدن و ریشه دن قوروماق ایچون، پهلوی سلاله سی تبریزین و دیگر بویوک شهرلرین میدانلاریندا تونقال قوروب  ، تورکی کیتابلارا اود وورب، قالاق قالاق میللتینیزین ذوقی اثرلرین یاندیردیلار، و اونا "جشن" آد وئردیلر؛ اما بیر بویوک میللتین ذوقون قورودماق اولارمی؟ کیتابلار کول اولدو، اما  برتولت برشت دئمیشکن، الفابت اولمه دی. ۴ دفعه یازی فورماسی دئیشدی، یئنه بو میللتین ذوقی یازدی، یاراتدی. اود کیمی کول آلتیندا قیزاردی، دوزدی، دوزدی، دورمادان. گوزللیکی سئومک و ائستئتیک ذوقی یوزلرجه اثرلر یاراتدی.
اورگی داغلانان عاشیق او یارالی کونلی ایله باخدی و بئله دئدی:
شاه سن اونودساندا تاریخ اونودماز،
سینه سی داغلانان آنا باجینی.
سونرا بو ذوق چاغداش یازیچیلارلا اوجا سسله سسلندی:
ساوالانین آغ باشی نین حورمتین
تاریخ دانسا اونون یوزو قارادر
روزگاردان جفا گورموش اوجاداغ،
اوزون ساغلام، اما کونلون یارادر.
بو داغ داغلادی بیزی. اما بو داغلانان میللت اوز درین ایلاهی ذوقی ایله دایاندی و اوز وارلیقین ثبوت ائتدی، بیر باشی اوجا و حریت آختاران بیر خالق کیمی ایچریدن جوشان ذوق و کاراکترلار، ده یر و اثرلر یاراددی، یاشادی و بو گونه قدر تاریخده اوز ایزین حک ائتدی. داها داناق اولماز بو میللتین وارلیقین. داها انفورماسیا دورونده بو میللت اوز یولون ، اوز یارادیجیلیق سویه سین تاپیب، گوندن گونه بو اویانیش و هویت چلنگی گوجله نیر. آخی بو بیر میللتین اوره گیندن قالخان ذوق و اویانیشدر.بوردا زلال گوز یاشی کیمی بولاخلار آخیر، افقلره خومار خومار باخیر. بوردا یالنیز ذوق و یارادیجیلیق چشمه لری  قاینیور. بوردا سوز ، آنا دیلی ، و آنا لایلاری سسله نیر. گوزللیکلر میدانیدر بیر میللتین ذوق و ائستئتیک دونیاسی. آذربایجان رسپوبلیکاسینین ٣نجی صنیف درس کیتابیندا بو ذوقی و آنا دیله باغلیلیقی بئله گوستریر:
منه هر شیئ دن عزیز وطنیمدیر، ائلیمدیر،
بابالاردان یادگار گولشنیمدیر، گولومدیر.
آنامین صاف سودی ایله دوز قانیما یئری ین،
بولبولی.ده مات قویان دوغما آنا دیلیم دیر.
دئمک اولور کی هر میللتین ذوق عالمی او نون آنا دیلینده یارانیر و بسله نیر.هر میللتین دیلینه کور باخانلار ، گرچکلیک عالمینده او میللتین یارادیجیلیق ذوقون و دوشونجه قووه لرین یاندیرماق ایستیورلر.